LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài tại bộ kế hoạch và đầu tư": http://123doc.vn/document/1054183-hoan-thien-cong-tac-tham-dinh-du-an-dau-tu-truc-tiep-nuoc-ngoai-tai-bo-ke-hoach-va-dau-tu.htm
thị trờng vốn, gây biến động tỷ giá và các mặt khác của nền kinh tế vĩ mô.
Đầu t trực tiếp nớc ngoài ( FDI ) cũng là hình thức đầu t không trở thành
nợ. Đây là nguồn vốn có tính chất bén rễ ở bản xứ nên không dễ rút đi
trong thời gian ngắn. Ngoài ra, đầu t trực tiếp nớc ngoài không chỉ đầu t
vốn mà còn đầu t công nghệ và tri thức kinh doanh nên dễ thúc đẩy sự phát
triển của các ngành công nghiệp hiện đại và phát triển kinh tế.
FDI có những đặc điểm chủ yếu sau:
+ Đây là hình thức đầu t bằng vốn của t nhân do các chủ đầu t tự quyết
định đầu t , quyết định sản xuất kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về lỗ
lãi . Hình thức này mang tính khả thi và hiệu quả kinh tế cao, không có
những ràng buộc về chính trị , không để lại gánh nặng nợ nần cho nền kinh
tế.
+ Chủ đầu t nớc ngoài điều hành toàn bộ mọi hoạt động đầu t nếu là
doanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài, hoặc tham gia điều hành doanh nghiệp
liên doanh tuỳ theo tỷ lệ góp vốn của mình. Đối với nhiều nớc trong khu
vực, chủ đầu t chỉ đợc thành lập doanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài trong
một số lĩnh vực nhất định và chỉ đợc tham gia liên doanh với số vốn cổ
phần của bên nớc ngoài nhỏ hơn hoặc bằng 49%, 51% cổ phần còn lại do
nớc chủ nhà nắm giữ. Trong khi đó, Luật đầu t nớc ngoài của Việt Nam cho
phép rộng rãi hơn đối với hình thức 100% vốn nớc ngoài và quy định bên
nớc ngoài phải góp tối thiểu 30% vốn pháp định của dự án .
+ Thông qua đầu t nớc ngoài, nớc chủ nhà có thể tiếp nhận đợc công
nghệ, kỹ thuật tiên tiến, học hỏi kinh nghiệm quản lý. Đây là những mục
tiêu mà các hình thức đầu t khác không giải quyết đợc.
+ Nguồn vốn đầu t này không chỉ bao gồm vốn đầu t ban đầu của chủ
đầu t dới hình thức vốn pháp định mà trong quá trình hoạt động, nó còn
bao gồm cả vốn vay của doanh nghiệp để triển khai và mở rộng dự án cũng
nh vốn đầu t từ nguồn lợi nhuận thu đợc.
Do những đặc điểm và thế mạnh riêng có nh ít phụ thuộc vào mối quan
hệ chính trị giữa hai bên; bên nớc ngoài trực tiếp tham gia quản lý sản xuất
kinh doanh nên mức độ khả thi của dự án khá cao, họ quan tâm đến hiệu
quả kinh doanh, lựa chọn công nghệ thích hợp, nâng cao trình độ quản lý
và tay nghề của công nhân do có quyền lợi gắn chặt với dự án. Đầu t trực
tiếp nớc ngoài ngày càng có vai trò to lớn đối với việc thúc đẩy quá trình
phát triển kinh tế ở các nớc đầu t và các nớc nhận đầu t . Cụ thể là:
+ Đối với các nớc đầu t , đầu t ra nớc ngoài giúp nâng cao hiệu quả sử
dụng những lợi thế sản xuất ở nơi tiếp nhận đầu t , hạ giá thành sản phẩm
và nâng cao tỷ suất lợi nhuận của vốn đầu t và xây dựng, đợc thị trờng cung
cấp nguyên liệu ổn định với giá phải chăng. Mặt khác, đầu t ra nớc ngoài
giúp bành trớng sức mạnh kinh tế và nâng cao uy tín chính trị. Thông qua
việc xây dựng nhà máy sản xuất và thị trờng tiêu thụ ở nớc ngoài mà các n-
ớc đầu t mở rộng đợc thị trờng tiêu thụ, tránh đợc hàng rào bảo hộ mậu
dịch của các nớc.
+ Đối với các nớc nhận đầu t : hiện nay có hai dòng chảy của vốn đầu t
nớc ngoài. Đó là dòng chảy vào các nớc phát triển và dòng chảy vào các n-
ớc đang phát triển.
- Đối với các nớc kinh tế phát triển, FDI có tác dụng lớn trong việc
giải quyết những khó khăn về kinh tế, xã hội nh thất nghiệp và lạm phát
Qua FDI, các tổ chức kinh tế nớc ngoài mua lại những công ty, doanh
nghiệp có nguy cơ bị phá sản giúp cải thiện tình hình thanh toán và tạo
công ăn việc làm cho ngời lao động.
FDI còn tạo điều kiện tăng thu ngân sách dới hình thức các loại thuế
để cải thiện tình hình bội chi ngân sách , tạo ra môi trờng cạnh tranh thúc
5
đẩy sự phát triển kinh tế và thơng mại, giúp ngời lao động và cán bộ quản
lý học hỏi kinh nghiệm quản lý của các nớc khác.
- Đối với các nớc đang phát triển, FDI giúp đẩy mạnh tốc độ phát
triển kinh tế thông qua việc tạo ra những doanh nghiệp mới, thu hút thêm
lao động, giải quyết một phần nạn thất nghiệp ở những nớc này. Theo thống
kê của Liên hợp quốc, số ngời thất nghiệp và bán thất nghiệp của các nớc
đang phát triển chiếm khoảng 35- 38% tổng số lao động.
FDI giúp các nớc đang phát triển khắc phục tình trạng thiếu vốn kéo
dài. Nhờ vậy, mâu thuẫn giữa nhu cầu phát triển to lớn với nguồn tài chính
khan hiếm đợc giải quyết, đặc biệt là thời kỳ đầu của quá trình công nghiệp
hoá_ thời kỳ mà thông thờng đòi hỏi đầu t một tỷ lệ vốn lớn hơn các giai
đoạn về sau và càng lớn hơn nhiều lần khả năng tự cung ứng từ bên trong.
FDI là phơng thức đầu t phù hợp với các nớc đang phát triển, tránh tình
trạng tích luỹ quá căng thẳng dẫn đến những méo mó về kinh tế không
đáng xảy ra.
Theo sau FDI là máy móc, thiết bị và công nghệ mới giúp các nớc đang
phát triển tiếp cận với khoa học kỹ thuật mới. Quá trình đa công nghệ vào
sản xuất giúp tiết kiệm chi phí và nâng cao khả năng cạnh tranh của các n-
ớc đang phát triển trên thị trờng quốc tế.
Cùng với FDI, những kiến thức quản lý kinh tế xã hội hiện đại đợc du
nhập vào các nớc đang phát triển, các tổ chức sản xuất trong nớc bắt kịp
phơng thức quản lý công nghiệp hiện đại, lực lợng lao động quen dần với
phong cách làm việc công nghiệp cũng nh hình thành dần đội ngũ những
nhà doanh nghiệp giỏi.
FDI giúp các nớc đang phát triển mở cửa thị trờng hàng hoá nớc ngoài
và đi kèm với nó là những hoạt động marketing đợc mở rộng không ngừng.
Do các công ty t bản độc quyền quốc gia đầu t trực tiếp vào các nớc đang
phát triển mà các nớc này có thể bớc vào thị trờng xa lạ, thậm chí có thể
xem nh lãnh địa cấm kỵ đối với họ trớc kia.
FDI giúp tăng thu ngân sách nhà nớc thông qua thu thuế các công ty n-
ớc ngoài. Từ đó các nớc đang phát triển có nhiều khả năng hơn trong việc
huy động nguồn tài chính cho các dự án phát triển.
Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của các nớc tiếp nhận đầu t , bên cạnh u
điểm thì FDI cũng có những hạn chế nhất định. Đó là:
- Nếu đầu t vào môi trờng bất ổn định về kinh tế và chính trị thì nhà
đầu t nớc ngoài dễ bị mất vốn.
- Nếu nớc sở tại không có một quy hoạch đầu t cụ thể và khoa học
dẫn tới sự đầu t tràn lan, kém hiệu quả, tài nguyên thiên nhiên bị khai thác
quá mức và nạn ô nhiễm môi trờng nghiêm trọng sẽ xảy ra.
1.1.2.2.Các hình thức dự án đầu t trực tiếp n ớc ngoài .
Dự án đầu t trực tiếp nớc ngoài là loại dự án đầu t theo quy định của luật
đầu t nớc ngoài về nội dung, hình thức đầu t . Các hình thức đầu t nớc
ngoài cơ bản là:
+ Hợp đồng hợp tác kinh doanh
+ Doanh nghiệp liên doanh
+ Doanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài
+ Hợp đồng xây dựng- kinh doanh- chuyển giao ( BOT BTO BT )
1.1.2.2.1.Hợp đồng hợp tác kinh doanh.
6
Hợp đồng hợp tác kinh doanh là văn bản ký kết giữa các bên hợp doanh
quy định trách nhiệm và phân chia kết quả kinh doanh cho mỗi bên để tiến
hành đầu t kinh doanh ở Việt Nam mà không thành lập pháp nhân.
Hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh có các đặc điểm sau:
- Về đối tợng áp dụng hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh:
Việc chọn hình thức đầu t do ngời đầu t quyết định. Tuy vậy Nhà nớc
cũng có những quy định để hớng dẫn ngời đầu t . Tại Việt Nam, nhà nớc
quy định việc xây dựng, kinh doanh mạng viễn thông quốc tế, viễn thông
nội hạt chỉ thực hiện theo hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh. Một số
lĩnh vực khác có thể áp dụng hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh hoặc
doanh nghiệp liên doanh nh: khai thác chế biến dầu khí, xây dựng kinh
doanh hạ tầng khu công nghiệp, khu chế xuất; xây dựng; vận tải; du lịch lữ
hành và những lĩnh vực không thuộc lĩnh vực đầu t có điều kiện theo quy
định tại Nghị định số 10/1998/NĐ-CP.
- Khi thực hiện hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh, các bên
tham gia không thành lập pháp nhân chung mà mỗi bên giữ pháp nhân của
mình và chịu trách nhiệm về mọi hoạt động của mình trớc pháp luật. Tuy
vậy, Chính phủ cho phép, trong quá trình kinh doanh, các bên hợp doanh đ-
ợc quyền thoả thuận lập Ban điều phối để làm nhiệm vụ theo dõi, giám sát
việc thực hiện hợp đồng hợp tác kinh doanh. Ban điều phối này không phải
là đại diện pháp lý cho các bên hợp doanh. Chức năng, nhiệm vụ, quyền
hạn cụ thể của ban điều phối do các bên hợp doanh thoả thuận.
- Bên nớc ngoài tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh thực hiện
nghĩa vụ thuế, các nghĩa vụ tài chính khác theo Luật đầu t nớc ngoài tại
Việt Nam. Còn bên Việt Nam thì thực hiện các nghĩa vụ theo quy định của
pháp luật áp dụng đối với doanh nghiệp trong nớc.
- Luật đầu t nớc ngoài tại Việt Nam không quy định cụ thể nội dung
góp vốn của từng bên tham gia hợp đồng hợp tác kinh doanh . Trong thực
tế, các bên thực hiện góp vốn với các nội dung tơng tự nh quy định đối với
các bên tham gia doanh nghiệp liên doanh, chỉ khác là không góp vốn pháp
định.
1.1.2.2.2. Doanh nghiệp liên doanh
Doanh nghiệp liên doanh là doanh nghiệp đợc thành lập trên cơ sở hợp
đồng liên doanh ký giữa hai bên hoặc nhiều bên để tiến hành đầu t, kinh
doanh . Trong trờng hợp đặc biệt, doanh nghiệp liên doanh có thể đợc
thành lập trên cơ sở hiệp định ký kết giữa Chính phủ nớc sở tại với Chính
phủ các nớc khác.
Các doanh nghiệp liên doanh đã đợc phép hoạt động tại Việt Nam đợc
phép thành lập doanh nghiệp liên doanh mới với nhà đầu t nớc ngoài hoặc
doanh nghiệp Việt Nam; với cơ sở khám chữa bệnh, giáo dục đào tạo,
nghiên cứu khoa học đáp ứng các điều kiện do Chính phủ quy định; với ng-
ời Việt Nam định c ở nớc ngoài hoặc với doanh nghiệp liên doanh, doanh
nghiệp 100% vốn nớc ngoài đã đợc thành lập tại Việt Nam.
Hình thức của doanh nghiệp liên doanh:
Doanh nghiệp liên doanh đợc thành lập tại Việt Nam theo hình thức
công ty trách nhiệm hữu hạn, có nghĩa là mỗi bên liên doanh chịu trách
nhiệm về các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp liên
doanh trong phạm vi số vốn đã cam kết góp vào doanh nghiệp .
7
Khác với công ty trách nhiệm hữu hạn trong nớc, các bên liên doanh
không nhất thiết phải góp đủ vốn pháp định ngay khi thành lập công ty.
Việc góp vốn có thể đợc thoả thuận góp nhiều lần phù hợp với tiến độ thực
hiện dự án .
Vốn pháp định của doanh nghiệp liên doanh:
Vốn pháp định của doanh nghiệp liên doanh là mức vốn bắt buộc phải
có để thành lập doanh nghiệp, đợc ghi vào điều lệ của doanh nghiệp. Theo
Luật đầu t nớc ngoài tại Việt Nam, vốn pháp định doanh nghiệp liên doanh
phải ít nhất bằng 30% vốn đầu t của doanh nghiệp. Trong trờng hợp đặc
biệt, tỷ lệ này có thể thấp hơn 30% nhng phải đợc cơ quan quản lý Nhà nớc
về đầu t nớc ngoài chấp thuận. Thông thờng, đó là trờng hợp của các doanh
nghiệp liên doanh về xây dựng kết cấu hạ tầng tại các vùng có điều kiện
kinh tế xã hội khó khăn, các doanh nghiệp liên doanh ở miền núi, vùng sâu,
vùng xa, các doanh nghiệp liên doanh trồng rừng. Đối với các doanh
nghiệp liên doanh nói trên, vốn pháp định có thể thấp đến 20% vốn đầu t .
Trong những khoản vốn góp của bên Việt Nam, nhà đầu t thờng quan
tâm khoản góp bằng giá trị quyền sử dụng đất.
Giá trị quyền sử dụng đất góp vốn liên doanh đợc xác định bằng tiền
thuê đất tơng ứng với thời hạn liên doanh. Trong thực tế, các doanh nghiệp
Việt Nam có thể góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất với thời hạn ít hơn
thời hạn hoạt động của liên doanh.
Tùy thuộc vào tình hình cụ thể của mình, mỗi quốc gia có thể quy định
giới hạn phần góp vốn của bên nớc ngoài trong doanh nghiệp liên doanh
(thờng không quá 49%). Với nớc ta, nhằm thu hút nhiều vốn đầu t nớc
ngoài, trong Luật đầu t nớc ngoài quy định phần góp vốn của bên nớc
ngoài hoặc các bên nớc ngoài vào vốn pháp định của doanh nghiệp liên
doanh không bị hạn chế về mức cao nhất theo sự thoả thuận của các bên
nhng không dới 30% vốn pháp định trừ những trờng hợp do Chính phủ quy
định. Trong một số trờng hợp, căn cứ vào lĩnh vực kinh doanh, công nghệ,
thị trờng, hiệu quả kinh doanh và các lợi ích kinh tế xã hội khác của dự án,
cơ quan cấp giấy phép đầu t có thể xem xét cho phép bên nớc ngoài tham
gia liên doanh có tỷ lệ góp vốn pháp định thấp đến 20%.
Luật đầu t nớc ngoài không quy định mức tối thiểu bên Việt Nam phải
góp vốn, nhng trên thực tế bên Việt Nam thờng góp 30-40% vốn pháp định.
Đối với doanh nghiệp liên doanh nhiều bên, Chính phủ sẽ quy định tỷ lệ
góp vốn tối thiểu của mỗi bên Việt Nam. Đối với những dự án quan trọng
do Chính phủ quy định, khi ký kết hợp đồng liên doanh, các bên liên doanh
thoả thuận về thời điểm, phơng thức và tỷ lệ tăng vốn góp của bên Việt
Nam trong vốn pháp định của doanh nghiệp liên doanh.
Vốn pháp định có thể đợc các bên góp trọn một lần khi thành lập doanh
nghiệp liên doanh hoặc có thể góp từng phần trong một thời gian hợp lý.
Các bên thoả thuận phơng thức, tiến độ góp vốn pháp định và ghi vào hợp
đồng liên doanh phù hợp với giải trình kinh tế- kỹ thuật của hồ sơ dự án .
Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp liên doanh không đợc giảm
vốn pháp định nhng có thể đợc tăng thêm. Việc tăng vốn pháp định, thay
đổi tỷ lệ góp vốn của các bên liên doanh sẽ do Hội đồng quản trị quyết
định và phải đợc cơ quan cấp giấy phép đầu t chuẩn y.
Cơ quan lãnh đạo và điều hành doanh nghiệp liên doanh:
a. Hội đồng quản trị:
Cơ quan lãnh đạo của doanh nghiệp liên doanh là Hội đồng quản trị
gồm đại diện của các bên tham gia liên doanh. Các bên tham gia liên
8
doanh chỉ định ngời của mình tham gia Hội đồng quản trị theo tỷ lệ tơng
ứng với phần góp và vốn pháp định của doanh nghiệp liên doanh.
- Chủ tịch Hội đồng quản trị:
Chủ tịch Hội đồng quản trị của doanh nghiệp liên doanh do các bên
liên doanh thoả thuận cử ra. Nhiệm vụ, quyền hạn của chủ tịch Hội đồng
quản trị đợc ghi trong điều lệ doanh nghiệp bao gồm các nội dung cơ bản
là: trách nhiệm triệu tập, chủ trì các cuộc họp của Hội đồng quản trị và
giám sát việc thực hiện các nghị quyết của Hội đồng quản trị. Chủ tịch Hội
đồng quản trị không trực tiếp ra lệnh cho Tổng giám đốc và Phó tổng giám
đốc của doanh nghiệp liên doanh .
- Nguyên tắc làm việc của Hội đồng quản trị:
Hội đồng quản trị doanh nghiệp liên doanh thực hiện chức năng quản
trị doanh nghiệp thông qua cơ chế ra quyết định, đôn đốc, giám sát việc
thực hiện các nghị quyết đó.Những vấn đề quan trọng nhất trong tổ chức và
hoạt động của doanh nghiệp liên doanh phải do Hội đồng quản trị quyết
định theo nguyên tắc nhất trí giữa các thành viên Hội đồng quản trị có mặt
tại cuộc họp. Những vấn đề quan trọng đó là:
. Bổ nhiệm, miễn nhiệm Tổng giám đốc, phó Tổng giám đốc thứ nhất,
kế toán trởng.
. Sửa đổi, bổ sung điều lệ doanh nghiệp liên doanh .
. Duyệt quyết toán thu chi tài chính hàng năm và quyết toán công trình
xây dựng cơ bản.
. Vay vốn đầu t .
Các bên tham gia liên doanh có thể thoả thuận trong điều lệ doanh
nghiệp các vấn đề khác cần đợc quyết định theo nguyên tắc nhất trí.
Đối với những vấn đề khác, Hội đồng quản trị quyết định theo nguyên
tắc biểu quyết quá bán số thành viên Hội đồng quản trị có mặt tại cuộc
họp.
b. Tổng giám đốc và các phó Tổng giám đốc.
Tổng giám đốc và các phó Tổng giám đốc doanh nghiệp liên doanh có
nhiệm vụ quản lý và điều hành công việc hàng ngày của doanh nghiệp.
+ Tổng giám đốc là ngời đại diện cho doanh nghiệp trớc toà án và cơ
quan nhà nớc.
+ Tổng giám đốc chịu trách nhiệm trớc Hội đồng quản trị về hoạt động
của doanh nghiệp liên doanh
Vấn đề thuê tổ chức quản lý doanh nghiệp.
Căn cứ vào lĩnh vực kinh doanh, tính chất của dự án , Hội đồng quản trị
của doanh nghiệp liên doanh đợc thuê tổ chức quản lý để điều hành hoạt
động kinh doanh của doanh nghiệp.
Các doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài muốn thuê tổ chức quản lý
phải có các điều kiện theo quy định.
1.1.2.2.3. Doanh nghiệp100% vốn đầu t n ớc ngoài.
Doanh nghiệp 100% vốn đầu t nớc ngoài là doanh nghiệp thuộc sở hữu
của nhà đầu t nớc ngoài, do nhà đầu t nớc ngoài thành lập tại Việt Nam, tự
quản lý và tự chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh.
Doanh nghiệp 100% vốn nớc ngoài có hình thức và nội dung tơng tự
doanh nghiệp liên doanh. Cụ thể:
- Doanh nghiệp 100% vốn đầu t nớc ngoài thành lập theo hình thức
công ty trách nhiệm hữu hạn, có t cách pháp nhân theo pháp luật Việt Nam.
9
- Vốn pháp định của doanh nghiệp100% vốn đầu t nớc ngoài ít nhất
phải bằng 30% vốn đầu t . Đối với các dự án xây dựng công trình kết cấu
hạ tầng tại các vùng có điều kiện kinh tế-xã hội khó khăn, dự án đầu t vào
miền núi, vùng sâu, vùng xa, trồng rừng, tỷ lệ này có thể thấp đến 20%.
- Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp 100% vốn đầu t nớc ngoài
không đợc giảm vốn pháp định.
- Hồ sơ xin cấp giấy phép đầu t thành lập doanh nghiệp 100% vốn
đầu t nớc ngoài cũng tơng tự nh doanh nghiệp liên doanh , chỉ khác ở chỗ
là không có hợp đồng liên doanh.
Điều lệ của doanh nghiệp 100% vốn đầu t nớc ngoài phải bảo đảm các
nội dung theo quy định nh sau:
- Quốc tịch, địa chỉ, đại diện có thẩm quyền của nhà đầu t nớc ngoài;
- Tên, địa chỉ của doanh nghiệp;
- Mục tiêu và phạm vi kinh doanh của doanh nghiệp;
- Vốn đầu t , vốn pháp định , phơng thức, tiến độ góp vốn và tiến độ
xây dựng;
- Các nguyên tắc tài chính;
- Thời hạn hoạt động, kết thúc, giải thể doanh nghiệp;
- Quan hệ lao động trong doanh nghiệp, kế hoạch đào tạo cán bộ
quản lý, kỹ thuật, nghiệp vụ và công nhân;
- Thủ tục sửa đổi điều lệ doanh nghiệp;
- Đại diện cho doanh nghiệp trớc toà án, trọng tài và cơ quan nhà nớc
Việt Nam.
Theo quy định hiện nay, ngời đại diện cho doanh nghiệp 100% vốn đầu
t nớc ngoài là Tổng giám đốc doanh nghiệp. Trờng hợp Tổng giám đốc
không thờng trú tại Việt Nam thì phải uỷ quyền cho ngời đại diện của mình
và ngời đại diện đó phải là ngời thờng trú tại Việt Nam.
1.1.2.2.4. Hình thức hợp đồng xây dựng- kinh doanh- chuyển giao.
Hợp đồng xây dựng- kinh doanh- chuyển giao ( viết tắt theo tiéng Anh
là BOT) là một thuật ngữ để chỉ một mô hình hay một cấu trúc sử dụng đầu
t t nhân để thực hiện xây dựng cơ sở hạ tầng vẫn đợc dành riêng cho khu
vực nhà nớc. Tài trợ dự án là điểm mấu chốt của phơng thức đầu t BOT,
nghĩa là các bên cho vay xem xét tới tài sản và nguồn thu của dự án để
hoàn trả lại vốn vay thay vì các nguồn bảo lãnh khác nh bảo lãnh của
Chính phủ hay tài sản của các nhà tài trợ dự án .
BOT là một hình thức đầu t còn mới ở Việt Nam nhng nó đã đợc triển
khai thành công ở nhiều nớc trên thế giới nhất là các nớc đang phát triển
(nh Trung Quốc, Philippin) thiếu vốn để phát triển cơ sở hạ tầng cho nền
kinh tế. Ngày 23/12/1992 Quốc hội CHXHCN Việt Nam đã bổ sung hình
thức đầu t BOT vào Luật đầu t nớc ngoài tại Việt Nam. Chính phủ Việt
Nam đã ban hành Nghị định 87CP ngày 23/11/1993 và Nghị định
62/1998/NĐ-CP về quy chế đầu t theo hợp đồng BOT cho đầu t nớc ngoài
tại Việt Nam.
Theo loại hình đầu t này có 3 hình thức đầu t :
- Hợp đồng xây dựng- kinh doanh- chuyển giao (BOT) ;
- Hợp đồng xây dựng- chuyển giao- kinh doanh ( BTO);
- Hợp đồng xây dựng- chuyển giao (BT);
10
Hợp đồng BOT là văn bản ký kết giữa cơ quan nhà nớc chủ nhà có thẩm
quyền và nhà đầu t nớc ngoài để xây dựng công trình kết cấu hạ tầng( kể cả
mở rộng, nâng cấp, hiện đại hoá công trình) và kinh doanh trong một thời
hạn nhất định để thu hồi vốn đầu t và có lợi nhuận hợp lý, hết thời hạn kinh
doanh, nhà đầu t nớc ngoài chuyển giao không bồi hoàn công trình đó cho
nớc chủ nhà.
Hợp đồng BTO có nội dung khác với BOT là: sau khi xây dựng xong,
nhà đầu t nớc ngoài chuyển giao ngay công trình đó cho nớc chủ nhà,
Chính phủ nớc chủ nhà sẽ dành cho nhà đầu t nớc ngoài quyền kinh doanh
công trình đó trong một thời hạn nhất định để thu hồi vốn đầu t và có lợi
nhuận hợp lý.
Hợp đồng BT có đặc điểm là sau khi xây dựng xong công trình, nhà đầu
t nớc ngoài chuyển giao công trình đó cho nớc chủ nhà và Chính phủ nớc
chủ nhà sẽ tạo điều kiện cho nhà đầu t nớc ngoài thực hiện dự án khác để
thu hồi vốn đầu t và có lợi nhuận hợp lý.
Tại Việt Nam, cơ quan nhà nớc Việt Nam có thẩm quyền ký các hợp
đồng BOT,BTO, BT là: các Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Uỷ ban nhân dân
tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ơng đợc Thủ tớng Chính phủ chỉ định.
Chính phủ Việt Nam khuyến khích các tổ chức, cá nhân nớc ngoài đầu
t theo hợp đồng BOT, BTO, BT trong các lĩnh vực sau đây: giao thông, sản
xuất và kinh doanh điện, cấp thoát nớc, xử lý chất thải và các lĩnh vực khác
do Thủ tớng Chính phủ quyết định.
Để thực hiện hợp đồng BOT,BTO, BT chủ đầu t đợc thành lập doanh
nghiệp BOT,BTO,BT ( gọi chung là doanh nghiệp BOT) . Doanh nghiệp
BOT có thể là doanh nghiệp liên doanh hoặc doanh nghiệp 100% vốn đầu
t nớc ngoài đợc thành lập theo quy định của Luật đầu t nớc ngoài tại Việt
Nam.
Hình thức tài trợ BOT cho các dự án cơ sở hạ tầng có rất nhiều lợi thế
tiềm năng. Đây là một phơng pháp lựa chọn có tính sống còn đối với hầu
hết các quốc gia so với phơng pháp truyền thống có sử dụng vốn vay của
Chính phủ hoặc các nguồn từ ngân sách. Không giống nh phơng pháp t
nhân hoá hoàn toàn, ở đây Chính phủ vẫn duy trì quyền kiểm soát có tính
chiến lợc đối với dự án. Dự án sẽ đợc chuyển giao cho Chính phủ nớc chủ
nhà khi kết thúc thời kỳ đặc quyền. Hình thức này có các lợi thế tiềm năng
sau đây:
- Sử dụng nguồn tài trợ của khu vực t nhân để cung cấp các nguồn
vốn mới nhằm giảm các khoản vay nhà nớc và khoản chi trực tiếp, nhằm
củng cố mức độ tin cậy trong thanh toán của Chính phủ nớc chủ nhà.
- Có khả năng tăng tốc độ phát triển các dự án mà nếu không sẽ phải
chờ đợi và cạnh tranh để có các nguồn lực hiếm của Chính phủ.
- Sử dụng vốn, sáng kiến và bí quyết công nghệ của khu vực t nhân
để làm giảm chi phí xây dựng dự án, rút ngắn thời gian và nâng cao hiệu
quả hoạt động.
- Phân bổ rủi ro của dự án và các gánh nặng mà nếu không sẽ phải
do khu vực nhà nớc gánh chịu. Khu vực t nhân chịu trách nhiệm vận hành,
bảo dỡng và đối với đầu ra của dự án trong một giai đoạn đợc mở rộng
(thông thờng, Chính phủ sẽ chỉ nhận đợc bảo đảm cho giai đoạn xây dựng
thông thờng và bảo hành thiết bị).
- Sự tham gia của các nhà tài trợ t nhân và các bên cho vay thơng mại
có kinh nghiệm để bảo đảm có đợc sự đánh giá sâu sắc và là một dấu hiệu
thêm đối với tính khả thi của dự án .
- Chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân sự của địa phơng và phát
triển thị trờng vốn quốc gia.
11
- Trái với việc t nhân hoá hoàn toàn, Chính phủ vẫn nắm quyền kiểm
soát có tính chiến lợc đối với dự án mà sẽ đợc chuyển giao cho khu vực nhà
nớc vào cuối giai đoạn đặc quyền.
- Có cơ hội để tạo ra đợc một phơng pháp chuẩn của khu vực t nhân
để qua phơng pháp chuẩn này có thể tính toán đợc hiệu quả của các dự án
tơng tự thuộc khu vực nhà nớc và các cơ hội tăng cờng công tác quản lý
nhà nớc đối với các công trình cơ sở hạ tầng.
Tuy nhiên phơng thức BOT không phải là một phơng pháp chữa bách
bệnh cho một chính phủ. Các dự án BOT là vô cùng phức tạp cả về phơng
diện pháp lý và tài chính. Các dự án này cần phải có thời gian để phát triển
và đàm phán. Các dự án này cần có sự tham gia và hỗ trợ của nớc chủ nhà,
cần một môi trờng pháp lý và kinh tế phù hợp, sự ổn định về chính trị, đồng
tiền có thể chuyển đổi tự do cũng nh các yếu tố khác phù hợp với đầu t nớc
ngoài nói chung.
Một thách thức chủ yếu đối với các nớc đang phát triển là việc xác định
các nhân tố làm cho các dự án của khu vực t nhân có thể tài trợ đợc. Bởi vì
phơng thức đầu t BOT đòi hỏi phải có hình thức tài trợ dự án cơ sở hạ tầng
do khu vực t nhân đảm nhận nên thờng có một khái niệm sai lạc chung là
bản chất công của dự án loại này hầu nh bị bỏ qua và chính phủ nớc chủ
nhà thờng giả định rằng họ có sự tham gia tối thiểu vào các dự án BOT.
Tại Việt Nam, hình thức đầu t này đã đợc Chính phủ quan tâm và rất
khuyến khích phát triển thông qua một loạt các u đãi và đảm bảo đầu t cụ
thể:
+ Các u đãi về thuế:
- Thuế thu nhập doanh nghiệp đợc áp dụng thuế suất 10% lợi nhuận
thu đợc và đợc thực hiện suốt thời gian thực hiện dự án .
Ngoài ra, doanh nghiệp BOT đựoc miễn thuế thu nhập doanh nghiệp
trong 4 năm kể từ khi kinh doanh có lãi và giảm 50% trong 4 năm tiếp
theo. Trờng hợp đầu t vào địa bàn khuyến khích đầu t đợc miễn thuế trong
8 năm kể từ khi kinh doanh có lãi.
- Thuế chuyển lợi nhuận ra nớc ngoài đuợc áp dụng thuế suất 5% lợi
nhuận chuyển ra nớc ngoài.
- Doanh nghiệp BOT và nhà thầu phụ đợc miễn thuế nhập khẩu để
thực hiẹn dự án BOT, BTO, BT đối với:
Thiết bị, máy móc nhập khẩu để tạo tài sản cố định ( kể cả thiết bị,
máy móc, phụ tùng sử dụng cho khảo sát, thiết kế, thi công, xây dựng công
trình).
Phơng tiện vận tải chuyên dùng nằm trong dây truyền công nghệ để
tạo tài sản cố định và để đa rớc công nhân.
Linh kiện, chi tiết, bộ phận rời, phụ tùng, gá lắp, khuôn mẫu, phụ
kiện đi kèm thiết bị, phơng tiện vận chuyển.
Nhiên liệu, nguyên liệu, vật t nhập khẩu để thực hiện dự án
BOT,BTO,BT kể cả để phục vụ sản xuất, vận hành công trình.
- Các đối tợng sở hữu công nghiệp đang trong thời hạn bảo hộ, bí
quyết kỹ thuật, quy trình công nghệ, dịch vụ kỹ thuật để thực hiện dự án đ-
ợc miễn các loại thuế có liên quan đến chuyển giao công nghệ.
+ Biện pháp bảo đảm đầu t
- Việc chuyển nhợng vốn trong doanh nghiệp BOT đợc thực hiện nh
quy định đối với doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài.
12
- Ngân hàng Nhà nớc bảo đảm cho doanh nghiệp BOT đợc chuyển
đổi tiền Việt Nam thu đợc do thực hiện dự án BOT,BTO,BT và dự án khác
ra tiền nớc ngoài để đáp ứng nhu cầu hoạt động kinh doanh, trả nợ vốn và
lãi các khoản vay, chuyển lợi nhuận và vốn ra nớc ngoài.
- Trong qúa trình thực hiện dự án , doanh nghiệp BOT đợc cầm cố,
thế chấp các tài sản sau đây:
Thiết bị, nhà xởng, công trình kiến trúc và bất động sản đợc mua
sắm, xây dựng bằng vốn đầu t của mình.
Các tài sản thuộc sở hữu của doanh nghiệp BOT
Giá trị quyền sử dụng đất
Các quyền tài sản của doanh nghiệp.
- Chính phủ Việt Nam bảo đảm cho doanh nghiệp BOT đợc sử dụng
đất đai, đờng giao thông và các công trình phụ trợ công cộng khác để thực
hiện dự án BOT,BTO,BT.
- Doanh nghiệp BOT đợc miễn tiền thuê đất trong thời gian thực hiện
dự án .
- Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh nơi có dự án đầu t có trách nhiệm tổ chức
việc đền bù, giải phóng mặt bằng, hoàn thành thủ tục giao đất cho doanh
nghiệp BOT. Chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng do nhầ đầu t nớc ngoài
trả và đợc tính vào tổng vốn đầu t .
Phơng thức thực hiện dự án BOT,BTO,BT.
- Bộ Kế hoạch và Đầu t chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành, Uỷ ban nhân
dân cấp tỉnh trình Thủ tớng Chính phủ phê duyệt danh mục dự án đầu t
theo hợp đồng BOT,BTO,BT.
- Trên cơ sở danh mục đợc duyệt, hoặc dự án ngoài danh mục đợc
Thủ tớng Chính phủ chấp thuận, cơ quan nhà nớc có thẩm quyền lập báo
cáo nghiên cứu khả thi. Đối với dự án ngoài danh mục đợc duyệt, nhà đầu
t nớc ngoài lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.
- Việc chọn nhà đầu t nớc ngoài ký hợp đồng BOT,BTO,BT đợc thực
hiện theo hình thức đấu thầu.
- Cơ quan nhà nớc có thẩm quyền chủ trì đàm phán, ký kết hợp đồng
BOT,BTO,BT với nhà đầu t nớc ngoài đã đợc chọn.
- Dự thảo hợp đồng BOT,BTO,BT sau khi đợc các bên ký tắt sẽ nộp
cho Bộ kế hoạch và đầu t cùng các tài liệu khác có liên quan đến việc xin
cấp giấy phép đầu t . Bộ kế hoạch và đầu t tổ chức thẩm định trình Thủ t-
ớng Chính phủ xem xét quyết định.
- Sau khi đợc Thủ tớng Chính phủ phê duyệt, hợp đồng BOT,BTO,BT
sẽ đợc ký kết chính thức.
- Hồ sơ xin cấp giấy phép đầu t gồm có:
. Đơn xin đầu t .
. Hợp đồng BOT,BTO,BT đã đợc ký tắt
. Hợp đồng liên doanh ( nếu xin lập doanh nghiệp BOT liên doanh)
. Điều lệ doanh nghiệp BOT
. Báo cáo nghiên cứu khả thi
. Văn bản xác nhận t cách pháp lý và tình hình tài chính của nhà đầu t
- Bộ kế hoạch và đầu t cấp giấy phép đầu t cho dự án BOT,BTO,BT
trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày Thủ tớng Chính phủ phê duyệt dự án .
Ngoài những nội dung cơ bản theo quy định, giấy phép đầu t sẽ ghi
thêm một số nội dung sau đây:
13
Yêu cầu về thiết kế kỹ thuật, tình trạng và điều kiện bảo đảm vận
hành bình thờng của công trình khi đợc bàn giao cho nhà nớc Việt Nam.
Quyền và điều kiện kinh doanh công trình đối với dự án BOT,BTO,
việc kinh doanh các dự án khác do thực hiện dự án BT
Các nguyên tắc xác định giá trị tài sản khi chuyển giao
Các cam kết của Chính phủ và các cơ quan nhà nớc có liên quan.
1.2. Công tác thẩm định dự án đầu t trực tiếp nớc ngoài .
1.2.1. Tổng quan về thẩm định dự án .
Thẩm định dự án đầu t là việc tổ chức xem xét một cách khách quan, có
khoa học và toàn diện các nội dung cơ bản ảnh hởng trực tiếp tới tính khả
thi của một dự án, từ đó ra quyết định đầu t và cho phép đầu t .Đây là một
quá trình kiểm tra, đánh giá các nội dung của dự án một cách độc lập tách
biệt với quá trình soạn thảo dự án. Thẩm định dự án tạo ra cơ sở vững chắc
cho hoạt động đầu t có hiệu quả. Các kết luận rút ra từ quá trình thẩm định
là cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền của nhà nớc ra quyết định đầu t và
cho phép đầu t .
Thẩm định dự án đầu t là cần thiết bắt nguồn từ vai trò quản lý vĩ mô
của nhà nớc đối với các hoạt động đầu t . Nhà nớc với chức năng công
quyền của mình sẽ can thiệp vào quá trình lựa chọn các dự án đầu t .
Tất cả các dự án đầu t thuộc mọi nguồn vốn, mọi thành phần kinh tế đều
phải đóng góp vào lợi ích chung của đất nớc. Bởi vậy trớc khi ra quyết định
đầu t hay cho phép đầu t, các cơ quan có thẩm quyền của nhà nớc cần biết
xem dự án đó có góp phần đạt đợc mục tiêu của quốc gia hay không, nếu
có thì bằng cách nào và đến mức độ nào. Việc xem xét này gọi là thẩm
định dự án .
Một dự án đầu t dù đợc tiến hành soạn thảo kỹ lỡng đến đâu cũng vẫn
mang tính chủ quan của ngời soạn thảo. Vì vậy để đảm bảo tính khách
quan của dự án , cần thiết phải thẩm định. Các nhà thẩm định thờng có
cách nhìn rộng trong việc đánh giá dự án. Họ xuất phát từ lợi ích chung của
toàn xã hội, toàn cộng đồng để xem xét các lợi ích kinh tế- xã hội mà dự án
đem lại. Mặt khác, khi soạn thảo dự án có thể có những sai sót, các ý kiến
có thể mâu thuẫn, không logic, thậm chí có thể có những sơ hở gây ra tranh
chấp giữa các đối tác tham gia đầu t. Thẩm định dự án là cần thiết. Nó là
một bộ phận của công tác quản lý nhằm đảm bảo cho hoạt động đầu t có
hiệu quả.
Thẩm định dự án nhằm các mục đích sau đây:
- Đánh giá tính hợp lý của dự án : tính hợp lý đợc biểu hiện một cách
tổng hợp ( biểu hiện trong tính hiệu quả và tính khả thi) và đợc biểu hiện ở
từng nội dung và cách thức tính toán của dự án.
- Đánh giá tính hiệu quả của dự án: hiệu quả của dự án đợc xem xét
trên hai phơng diện: hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh tế-xã hội của dự
án.
- Đánh giá tính khả thi của dự án: đây là mục đích hết sức quan trọng
trong thẩm định dự án. Một dự án hợp lý và hiệu quả cần phải có tính khả
thi. Tất nhiên hợp lý và hiệu quả là hai điều kiện quan trọng để dự án có
tính khả thi. Nhng tính khả thi còn phải xem xét với nội dung và phạm vi
rộng hơn của dự án ( các kế hoạch tổ chức thực hiện, môi trờng pháp lý của
dự án ).
Ba mục đích trên đồng thời cũng là những yêu cầu chung đối với mọi dự
án đầu t. Tuy nhiên, mục đích cuối cùng của việc thẩm định dự án còn tuỳ
thuộc vào chủ thể thẩm định dự án.
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét