LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Mai mai tuoi Hai muoi.": http://123doc.vn/document/533844-mai-mai-tuoi-hai-muoi.htm
ta là cây bạch đàn; cây bạch đàn mảnh dẻ
Nằm trong lòng đất, giá còn được nghĩ, ta sẽ làm thơ, ừ, làm thơ, làm toán Chà, lập dị, lập dị, ngớ ngẩn
đến thế nữa cơ.
Sao bây giờ ghét đời sinh viên đến thế. Thõng thẹo và ọp ẹp. Phải sống khỏe mạnh, dữ dội trong lửa đạn.
Dân quý anh bộ đội. Bọn mình đi xin tre về làm nhà ở. Tre đấy, ngoài vườn, anh cứ ra mà chặt. Tre đực, tre
cái, tre bánh tẻ đan lóng đôi, lóng mốt, đan sọt đeo đá sau lưng. Cây tre VN, lòng bà mẹ VN, có phải bây
giờ ta mới hiểu đâu. Nhưng bây giờ ta mới được nhìn, được thấy
Một thế hệ đã ra đi như thế, phơi phới một niềm tin. Cảm xúc trữ tình tràn ngập trên những trang ghi
chép của chàng trai Hà Nội. Nhưng cuộc sống gian khó cũng theo bước chân anh. Và con người lãng
mạn ấy đã có lần giật mình đau đớn trước một sự dửng dưng
Nhật ký của liệt sĩ NGUYỄN VĂN THẠC
(*) Sách do Nhà xuất bản Thanh Niên phát hành tháng 5-2005, Tuổi Trẻ trích đăng và tạm đặt tên cho mỗi
kỳ.
Mãi mãi tuổi hai mươi (kỳ 2):
Chuyện đau lòng
TT - 15-11-1971
Thằng Mỹ, nó là cái gì mà mơ hồ như thế? Đi bộ đội, mình cảm thấy hơi mông
lung trong việc nhìn nhận kẻ thù. Hố bom còn toác ra ở trên đồi. Và cảnh làng xóm
tiêu điều, bị tàn phá ngày 29-2-1968, ta đâu có quên. Mặt mũi thằng Mỹ thế nào?
Hẳn đó cũng là khuôn mặt người bị bóp méo xộc xệch. Hẳn đó là bộ mặt nhăn
nhúm trước ánh sáng mặt trời.
Đêm ấy, thật đau lòng. Hồi chiều, bị ném 40 quả bom. Điện bị đứt lung tung. Làng
xóm chìm trong tang tóc và bóng đêm. Ở ngay trước ngõ là một bát hương hiu hiu
khói. Anh Phúc bị bom tiện đứt cả chân tay, nằm trong chiếc quan tài đỏ, ngọn
đuốc nứa thổi phừng phừng, cái xe bò lăn lộc cộc Sao giống “chiếc quan tài” như
thế.
Ta ngồi đây, thanh bình như thế. Nhưng ở cuối trời Tổ quốc, bao nhiêu người con ưu tú của dân tộc đang
đổ máu, đang giập gãy từng khúc xương, đang bị kẻ thù đày đọa và các đồng chí của ta, anh giải phóng
quân kiên cường đang nín thở đợi giờ xung trận, đang đói rét và đau nhói vết thương trên một cánh rừng
già.
Vậy mà, lại đến giờ đi ngủ. Những cơn gió liu riu trên cành tre đưa ta vào cơn mơ - Ta lại trở về với cái
ngõ nhỏ của mình Lạc lõng ư? Có lẽ nào!
VTN
5
Ta biết giấu mặt vào đâu, vào gấu quần hay gấu áo, khi đường Trường Sơn không có dấu chân ta? Khi cả
cuộc đời ta chưa có cái niềm vui mãnh liệt của người chiến thắng, cắm cờ Tổ quốc trên cả nước thân yêu.
26-11-1971
Cột cây số chỉ Bắc Giang 22km. Tiến về phía đó 600 con người gò lưng và bước. 30kg trên lưng, đường
bụi Phải, lần nào hành quân cũng vậy. Không còn nghĩ ngợi được gì nữa. Thiên nhiên thu hẹp bằng nắp
vung dưới gót chân người đi trước. Không gian như co, như dồn, như ép, ép mạnh vào khắp cơ thể, vào cổ,
vào vai, vào lưng, vào chân. Mệt lắm, nặng lắm. Sự thật gồ ghề biết chừng nào.
Ta như lần tay trên cạnh sắc lạnh của cuộc đời, và nhớ da diết đến P.
(*)
; dường như đối lập với cái khô
khỏng và dữ dội ấy là hạnh phúc êm đềm khi đứng bên P Ôi, đôi vai tròn, nhỏ nhắn, gò má và đôi mắt
mềm đằm thắm biết chừng nào Nhìn mãi, nhìn mãi mà không thấy P. đâu. Chỉ thấy bụi, cát, ồn ào và
nặng nề, mỏi mệt. Chỉ thấy gánh nặng của đời đè gí hai vai.
Nặng quá và xa lắm. Được nghỉ là ngã luôn xuống vệ đường, không đủ sức tháo người ra khỏi balô nữa.
Nếu như có P. ở đây, P. sẽ nghĩ gì ? Có thương mình không nhỉ? P. sẽ nghĩ gì khi người bạn của riêng P.
nằm há hốc mồm mà thở, rời rã chân tay và ngủ thiếp đi trên cánh đồng khô đầy bụi và chang chang nắng
Nhưng nếu có P. ở đây có lẽ mình cũng không nằm thế và sẽ đi bắt chuồn chuồn!
29-11-1971
Bắt đầu vào làng, chỗ này là Đông Du thì phải. Dân thưa thớt và bộ đội thì
đông hơn dân nhiều. Có người tính tỉ lệ 9/10. Kể thì hơi ngoa. Nhưng cũng
có lý đấy. Tiểu đoàn trưởng đứng đợi dưới một gốc tre. Cán bộ của mình
cũng chẳng khác gì chiến sĩ, cũng balô, cũng gạo và súng. Chỉ khác, các
đồng chí đó đi thẳng người và bước vững vàng hơn lính nhiều. Cũng phải
thôi, đánh Pháp rồi đánh Mỹ, bao nhiêu năm đi trên con đường lửa, con
đường lớn của dân tộc.
Sao con đường dài thế, dài mãi.
Ngày lên đường nhập ngũ của
sinh viên Trường ĐH Tổng
hợp (ảnh đăng trên báo Nhân
Dân)
Đến ngã ba, chưa gặp giao liên, bộ đội ùn lại và cúi gập người cho balô đỡ siết vào vai. Khát quá, nhưng
chỉ có nước ao. Biđông chưa được phát. Dường như cấp trên cố ý tạo ra tình huống này - “Rèn”! Chao ôi,
cái chữ đáng ghét thế!
Thôi, đây rồi, tụi quỉ, tiền trạm gì mà “hậu” thế! Mãi bây giờ mới gặp. Và thế là “chỉ còn 3km”. Quên đi,
cái balô ác nghiệt trên vai, cái nắng trên đầu, cái nóng, cái mệt trong người và hãy nghĩ đến cái dịu dàng,
thắm thiết của đôi mắt N. Anh, của đôi vai N. Anh, của hai bàn tay thấm mát hơi xuân
Đỉnh dốc là chỗ ở, vậy mà 2/3 quân số nằm lăn ở chân đồi, cúi mãi, cúi mãi, tưởng như muốn đi bằng cả
hai tay và hai chân. Bò lên, bò lên!
Nhưng, thế còn sung sướng lắm. Thế mới chỉ là cái vất vả, cái gian khổ về cơ thể, về vật chất. Còn cái khổ
hơn, cái đau đớn về tinh thần là sự thờ ơ của bà con trong xóm đồi.
Thấp thoáng trong nhà lưng chừng dốc là những cặp mắt nghi ngờ, hơi xa lạ. Ta tự hỏi: Họ là ai, có phải là
bà mẹ Việt Nam từ ngàn đời thương anh bộ đội? Có phải các cháu nhỏ, các em thơ ríu rít quấn lấy tay anh?
Mà sao bàng quan thế, dửng dưng thế Ôi chao là buồn
VTN
6
Họ nhìn quanh, lạnh lẽo và thụt vội vào nhà trong, cánh cửa tre hạ xuống, chó sủa ran
Bọn mình mệt quá rồi, không đủ sức đứng dậy vào nhà nữa và nằm lăn dưới bóng tre mà nghỉ và kiếm cách
vào nhà.
Không gian im ắng quá. Và chẳng thấy lũ trẻ chơi trong ngõ nhỏ. Xung quanh chỉ toàn cây, tre, chay, cây
đen, cây mít. Cây um tùm như an ủi, phải, cây lá này vẫn cây lá quê hương. Nó đâu lạnh lùng với anh bộ
đội
Nghỉ chán, bọn mình chia nhau vào các gia đình vận động. Bẩn quá, bẩn quá, nhà cửa có một thứ mùi chua,
mốc, mùi thời gian quá dài chưa quét dọn. Nét đặc trưng là lắm ruồi và nhiều “tàu há mồm” quá. Nhà nào ít
nhất cũng năm đứa trẻ dưới 10 tuổi! Ồn ào và luộm thuộm, chứng tỏ mức độ giác ngộ của dân chưa cao
lắm.
Vào nhà nào họ cũng đuổi. Lắm lý do đến thế, nào là : Đợi ông ấy về Tệ hơn, có gia đình không thèm tiếp
và trả lời: Gia đình tôi chưa có ai đi bộ đội nên không biết đối xử với các chú như thế nào!
Bọn mình không biết nói sao nữa. Ra ư, thì chỉ có bụi tre và đỉnh đồi thôi. Phải bám vào dân mà sống! Bám
lấy dân.
Thế là chưa được cơm cháo gì, bụng đói, mệt, bọn mình vào nhà, giúp gia đình quét dọn, gánh nước, xe tơ.
Nhà ở trên đồi nên nước hiếm hoi. Phải xuống chân dốc và ở đó có cái giếng chung của cả làng.
Vừa làm vừa trò chuyện, vừa xin vào ở một góc nhà đặt balô thôi. Mãi đến chiều họ mới cho vào nhà, cho
giường chiếu hẳn hoi và giục “các chú nấu cơm ăn”.
Khi đó mới biết đơn vị trước ở đây làm mất uy tín ghê quá, toàn đánh nhau, cãi nhau, đánh cắp của nhau.
3/4 số xoong quân dụng bị mất, rồi quân trang, quân dụng mất lung tung. Tệ quá.
Bậy bạ thế thì thôi. Nhưng hậu quả lại dồn lên đầu bọn mình. Ngay đêm, đại đội họp cấp tốc trên thửa
ruộng còn trơ chân rạ. Phải gấp rút khôi phục uy tín của quân đội.
Gia đình mình ở có chín người. Bác chủ nhà 55 tuổi rồi và ngày ngày vác thuyền nan đi đánh lưới trên
sông. Tụi nhóc còn nhỏ, cô gái thứ hai tên là Thà, 17 tuổi, đi làm suốt ngày và ban đêm cũng chẳng về.
Nhưng nếu cô ta về thì cả nhà biết ngay vì cái mồm to và liến thoắng của cô. Cái giọng chan chát nghe đến
chói tai. Khổ cho anh chàng nào vớ phải cô ấy suốt đời có lẽ chẳng được nghe cô ấy thì thầm (!).
Còn tụi nhóc thì bẩn, bẩn lắm. Chân tay bọc một lớp đất đen như da cóc. Toàn uống nước lã và không bao
giờ rửa tay cả. Đêm đi ngủ thì tót lên giường, sáng dậy lấy khăn mặt còn ướt của người lớn lau cuống quít
và thế là mở đầu một ngày!
Mình rất không thích cái tò mò, cái ưa lục lọi của tụi nhóc ấy. Đặt balô xuống là sà đến và nắn cái nọ, sờ
cái kia, chẳng ra làm sao cả. Nhất là thằng Hành, học vỡ lòng, hư lắm.
Tế bảo: “Phải rèn bọn này mới được”. Bỏ một buổi rủ chúng nó đi chơi và dặn dò: “Các chú để súng đạn
trong balô, đừng đụng gì đến nó nổ”
Thế là ổn. Còn phải vệ sinh vệ sống cho các ngài nữa chứ. Rõ khổ.
VTN
7
Nhưng cũng thấy thương gia đình và các cháu. Lỗi ấy đâu phải vì bố mẹ hay vì bản thân chúng. Mà vì
thằng đế quốc, vì lụt lội. Vì kẻ thù của dân tộc ở bên kia bờ Thái Bình Dương
Tuổi 20 nồng nàn và hăng hái ấy cứ nhớ đi nhớ lại một nỗi xao xuyến khi người con gái anh yêu nhẹ nhàng
đặt bàn tay mềm dịu lên bờ vai anh
Đó là buổi tối cuối cùng của họ. Xa nhau rồi, anh ngơ ngác tự hỏi có lẽ nào tất cả chỉ là như thế, vĩnh viễn
cũng chỉ là như thế. “Có lẽ nào đó là tột cùng của hạnh phúc?”.
Nỗi xúc động đau đớn bỗng trào lên trong lòng người đọc hôm nay
Nhật ký của liệt sĩ NGUYỄN VĂN THẠC
(*) P. hay N.A., N.Anh đều chỉ chung một người: Phạm Thị Như Anh (ghi chú của Đ.V.Hưng).
Mãi mãi tuổi hai mươi (kỳ 3):
Nhớ Hà Nội, nhớ một người
TT - 2-12-1971
Chưa bao giờ mình xa nhà lâu như thế này, chưa bao giờ nhớ cha mẹ, anh em và bè
bạn như bây giờ
Bọn nó trốn về nhiều, có lẽ vì không chịu được cái cảnh nhớ nhung đáng sợ này. Từ
đây ra đường 18 chỉ có một khoảng đồng. Ở xa này, nhìn ôtô, xe đạp lăn từ tốn qua
các thân cây mà muốn chạy vù xuống đó.
Rồi Hà Nội, gia đình, đường Nguyễn Ái Quốc và phố Nguyễn Du Bao nhiêu điều
hứa hẹn còn bỏ dở, bản nhạc dừng lại ở âm da diết nhất N. Anh, giữ ngón tay yêu
dấu ấy ở phím đàn và đừng buông ra, đừng buông, nghe thấy không, N. Anh, đừng
mỏi mệt
Không ai muốn cuộc đời mình phải buồn bã cả, nhưng rất ít người trên đời này đạt
Như Anh (ảnh chụp
tại Liên Xô năm
1971)
được điều mình mong muốn. Mất mát nhiều, nhưng cố gắng làm sao cho mình khỏi thất vọng, khỏi mất
nghị lực luôn hun cháy lòng mình. Đó mới là điều quan trọng.
Thư cho Phong, mình viết: “Còn nhớ không Phong, dạo lớp 10, Phong đọc trước lớp bài Đường chúng ta đi
khiến hai đứa mình cảm động. Ở cái cành ổi đã nhẵn bóng vết tay mình, Phong với mình ao ước được sống
những giờ phút như thế. Giờ phút Phong bảo con người với đất nước là một và người lính trở thành con
người lý tưởng của thời đại”.
Mình gửi cùng lá thư là những đoạn Đường chúng ta đi học thuộc từ hồi đi học. Phong có nhận được
không, qua Trường Sơn, qua dốc Bà Định, dốc Nguyễn Chí Thanh, qua chặng đường quyết thắng. Và trong
bom đạn, Phong có trả lời câu hỏi mà cuộc sống đặt ra
VTN
8
Thường khi, do tác động tích cực của văn học và sách báo tuyên truyền, người ta có suy nghĩ và cảm xúc
tiến bộ, khá mãnh liệt đằng khác. Nhưng ít ai kiểm tra mình xem tình cảm và suy nghĩ đó có thật là bản
chất của mình hay không.
Có thật nó bắt nguồn rễ sâu xa từ tận cùng cảm nghĩ, từ đáy lòng mình? Có ai tự kiểm tra mình, tự kiểm tra
cảm xúc và suy nghĩ của mình, xem bản thân mình có lấy những rung cảm tốt đẹp đó làm quan niệm sống,
chứ không phải làm một thứ đồ trang sức rủng roẻng?
Chính trị viên Các hỏi mình thích đi đâu. Mình chỉ thích bộ binh, đánh nhau thế mới khoái và ít bị phụ
thuộc vào máy móc. Vả lại, đi bộ binh gần dân hơn, biết nhiều điều thú vị hơn.
3-12-1971
Vẫn như hôm qua, ngủ và chơi bời lêu lổng. Chán ngán lắm rồi, bắt đầu đi lùng trong xóm.
Hết mía lại sắn, sắn ăn chóng no, chóng chán. Ở đây chỉ có thế. Và nếu chán thì chịu, dân đi làm đồng hết
cả rồi, chẳng có ai ở nhà mà nói chuyện. Quanh quẩn với cái sân phơi rơm rạ, với cái vại chỉ hai gánh nước
là đầy. Ngủ chán rồi lại thức, lại nóng ruột.
Lại thêm ba người nữa “tút” về Hà Nội. Họ không chịu nổi tình trạng nằm đợi ghê sợ này.
Lê Như Thanh và Đỗ Thành xin mãi cũng được về. Thanh nó khoái lắm và vanh vách kể cho mình cuộc
sống đang phát triển của thủ đô. Nó không dám đến trường vì sợ xúc động. Thanh bảo không dám kể tình
hình thật của đơn vị cho gia đình vì nó sợ gia đình không yên tâm. Toàn bốc phét nào là tập ít, ăn khỏe,
sướng, vui rồi triển vọng binh, quân chủng cao xa
Còn Thành thì khác. Anh ta tưởng bà mẹ “bôn” lắm. Thế là kể ráo. Bà ngồi yên lặng nghe đứa con trai nhỏ
của mình thủ thỉ. Suốt bữa cơm bà không nói không rằng. Và khi con đi, bà òa lên khóc, đứng chắn ở cửa
nhất định giữ nó ở nhà.
Thế đấy, mẹ mình chắc là không thế. Mẹ mình chưa khóc bao giờ trong những lần tiễn con đi. Mình lại nhớ
câu thơ của Trần Vàng Sao, đại ý: Bao nhiêu nước mắt mẹ thấm vào vạt áo, để đường con đi không bị ướt
Mẹ mình dũng cảm lắm, biết hi sinh lắm.
Nghĩ về Hà Nội là nghĩ về N. Anh, nghĩ đến những ngày bên nhau đi trong hương đêm mùa hè, của đêm
mùa thu Ta gặp nhau làm gì nhỉ? Ta nắm tay nhau làm gì nhỉ? Ta siết chặt trong nỗi xúc động làm gì N.
Anh bé nhỏ yêu dấu đêm nay ở đâu Thương N. Anh thật nhiều mà không biết nói sao, không biết làm sao
cả.
Tội nghiệp N. Anh, cứ phải buồn mãi, buồn dai dẳng Sao không vui với bạn bè mỉm cười. Mùa xuân
đâu rồi? Đêm gần nhau nhất lại là đêm chia tay. Hạnh phúc thả những đốm sáng bay lơ lửng trên trời. Vũ
trụ bao la quá mà tay N. Anh nhỏ nhắn chừng nào
Bao nhiêu đêm nằm mơ, mình trở lại buổi tối cuối cùng, khi N. Anh dừng xe ở đằng sau và đặt nhẹ bàn tay
lên vai trái. Mình ngoảnh lại thế rồi không còn mơ được gì nữa, cứ trượt theo những đường cong mềm
mại Mai, ta xa nhau rồi, vậy mà có ai nói được với ai điều gì đâu, cứ mặc làn gió thơm mùi đồng nội vuốt
ve mái tóc
VTN
9
Mới đó mà ta xa nhau, thật là kinh khủng. Có lẽ nào tất cả chỉ là như thế. Có lẽ nào tất cả chỉ là như thế và
vĩnh viễn cũng chỉ là như thế. Có lẽ nào đó là tột cùng hạnh phúc? Còn sau này chỉ là đau khổ và mòn mỏi,
hối tiếc
Phải chi đừng gặp N. Anh thì bây giờ đỡ hối hận biết bao. Dẫu có phải mất đi những tháng năm đẹp đẽ ấy
cho N. Anh bình yên và hạnh phúc.
Tội lỗi đó không bao giờ mình có thể tự tha thứ cho được. Càng nghĩ nhiều càng thấy mông lung và thương
N. Anh, thương cả mình nữa. Trái tim ơi, vỡ ra và đừng bao giờ rung nữa. Cho ta thảnh thơi, cho N. Anh
hạnh phúc Buồn lắm, cuộc sống riêng của mình. Càng nghĩ càng buồn, nhất là trong những ngày này.
Bao giờ mình mới thoát khỏi sự chờ đợi đáng ghét như hôm nay? Đi chiến đấu chắc say sưa và hào hứng
hơn chăng?
Thông bảo mình đi hỏa lực bộ binh. Mình thích lắm. Nhanh nhanh mà đi B chứ không thì hết địch đến nơi.
Nghe phong thanh trên bộ lấy lính lái xe tăng, tụi nó thích lắm. Thích gì cái con rùa thép ấy, chỉ oai ở ngoài
này thôi chứ khó mà được vào trong ấy.
Đại đội trưởng Châu mới về, trẻ măng, 24 tuổi. Anh là biệt động của Quảng Ngãi. Nghe kể dạo tổng tiến
công mà tiếc đứt ruột. Dạo ấy mình lớp 8 nhỉ, còn nhỏ quá.
7-12-1971
Không ai phút này cảm thấy cô đơn
Nhưng da diết vẫn gợi về Hà Nội!
Phố nhỏ se se đang mùa gió nổi
Có chút gì xúc động mãi theo đi
Bằng Việt nhỉ, ừ, Bằng Việt, trong một Mùa xuân xa Hà Nội. Nhưng bây giờ lại đang là mùa đông. Lẽ ra
đang lạnh. Vậy mà chưa. Năm nay rét muộn nên rét dữ. Không biết bao giờ mới như Trường Phước Mãi
hôm nay mới thực đông về
Hôm 5-12, được về qua Hà Nội mấy tiếng đồng hồ, mới cảm thấy hết hạnh phúc đơn sơ mà ngày thường
không để ý.
Xe dừng lại ở bến Nứa, mình vội đến luôn nhà các bạn, đến trường
Trường Tổng hợp như hẹp hơn hôm qua, ít gặp người quen thuộc. Dừng lại dưới chân cầu thang, bùi ngùi
và buồn vô hạn Tất cả như vụt đứng dậy! Vụt ào ra, ôi, kỷ niệm Và đậm đà là bóng dáng N. Anh, hôm
qua, hôm qua, đứng gõ cửa thật nhẹ
Vụt ào ra, như cửa sông, thời sinh viên say mê, hồ hởi Giật mình, sờ lên vai áo, cổ áo. Cuộc sống vẫn như
xưa, ồn ào, nghịch ngợm. Nhà cửa vẫn bẩn và ngọn đèn vẫn trải vô vàn đường sáng.
Dắt Hải đi chơi, một lát, chia tay ở gốc cây thứ ba, nơi nửa năm trước, ngày 30-5, chia tay N. Anh “Hải có
biết tại sao mình chia tay với Hải ở đây không? Ở gốc cây thứ ba này, mình đã chia tay với bạn thân yêu
nhất của mình ”. Chỗ ấy, cái miếu nhỏ, ngã tư, Văn Miếu
VTN
10
Lại đi trên đường Nguyễn Ái Quốc. Thú vị vô cùng, chỉ thiếu N. Anh. Nhưng, không sao cả, “hạnh phúc
bắt đầu từ chỗ biết xa nhau”
Quả thật, về nhà, ở bên bố mẹ, gia đình sao thanh thản lạ. Suốt đêm không ngủ, không muốn ngủ tí nào.
Nằm nhìn đỉnh màn và nghe tiếng thở của gia đình. Tự dưng thấy mình lớn lên nhiều. Tưởng chừng có thể
che chở cho cả gia đình.
Bố mẹ yếu đi nhiều, gầy đi nhiều. Nhà cửa bề bộn lắm. Bao nhiêu điều phức tạp giày vò bố mẹ mình.
Không thanh thản như mọi người, không sung sướng và nhàn hạ như bố mẹ người. Vì sao? Vì sao?
Câu hỏi trả lời dễ và khó. Song ta biết cách trả lời.
Cái ôtô lăn bánh qua cầu Long Biên. Lại xa Hà Nội. Sông Hồng ơi, sông Hồng
Bè nứa phơi trên cát bãi sông Hồng
Nơi tuổi nhỏ ta đi câu cá
Những chiếc xà lan ngày ấy nông nổi quá
Nay trầm tĩnh ngược sông chở đá chữa cầu
Qua cửa kính mờ bụi, ta bối rối chào dòng sông đỏ và nhẩm đọc vần thơ Lưu Quang Vũ. Thế là lại xa Hà
Nội, lại xa thủ đô và biết đến bao giờ?
Tạm biệt ngôi nhà, tạm biệt con người, đường phố và những dòng cây xanh chảy trên vỉa hè thành phố.
Tạm biệt đôi mắt đen ở chân trời.
Tâm hồn nhạy cảm ấy, dễ vui hơn mà cũng dễ buồn hơn trước cuộc đời. “Sự thật gồ ghề biết chừng nào”,
một lần anh thanh thản viết vậy. Nhưng khi sự gồ ghề ấy đến với chính cuộc đời anh!?
Hơn 30 năm đã trôi qua, nỗi đau đớn của một tuổi trẻ trong veo như vẫn còn làm đau người đọc
Nhật ký của liệt sĩ NGUYỄN VĂN THẠC
Mãi mãi tuổi hai mươi (kỳ 4):
Những ngày buồn
TT - 24-12-1971
Gấp cuốn sách vào và suy nghĩ về Paven (nhân vật chính trong Thép đã tôi
thế đấy - TT). Những trang cuối của tiểu thuyết để lại cho mình nhiều chấn
động mạnh hơn cả. Mình chú ý nhiều đến bức ảnh Paven ngồi như một ông
già nhưng sôi sục ngọn lửa sống. Lúc ấy ở bên bờ biển và ánh nắng đã nhạt
dần
Cái gì nấp đằng sau con người ấy? Cái gì làm nên nghị lực phi thường và
dễ hiểu của Paven? Thật dễ hiểu.
VTN
Gia đình (ảnh chụp tại Cổ
Nhuế năm 1971)
11
Mình thèm khát được sống như thế. Sống trọn vẹn cuộc đời mình cho Đảng, cho giai cấp. Sống vững vàng
trước những cơn bão táp của cách mạng và của cuộc đời riêng.
Hôm nay, lần đầu tiên trong đời mình cảm thấy hổ thẹn với mọi người, hổ thẹn với Paven, Pavơlusa thân
yêu. Mình chưa phải là một đảng viên!
Buổi chiều, đang họp A, anh Lộc gọi ra sân và hỏi mình có giấy cảm tình Đảng không. Lúc đó, chỉ hơi
thoáng qua một ý nghĩ còn mờ nhạt. Sao mình tới giờ vẫn chưa thấy gần gũi với Đảng của Bác Hồ? Anh
Lộc bỏ đi khi mình lắc đầu. Mình như có lỗi gì đó, cái lỗi rất lớn mà bấy lâu mình không biết.
Sao trước kia mình không hề lúc nào nghĩ đến điều đó cả? Có phải vì mình thấy Đảng quá cao siêu và mình
không thể nào với tới? Có phải vì mình kém nghị lực chiến đấu; kém tinh thần vươn lên và cam chịu sống
cuộc đời riêng biệt, tẻ nhạt với những rung động êm đềm? Có phải vì mình thấy trước được những trở ngại
không thể nào vượt qua được mà cảm thấy phiền lòng?
10-1-1972
Năm ơi! Năm đang ở đâu rồi?
Thật không ngờ chiều qua lại là lần cuối cùng hai đứa ở bên nhau. Còn bây giờ, xa lắm rồi, xa lắm, nếu
Năm không quay trở về đội ngũ.
Đảo ngũ! Thật không thể tưởng tượng được.
Đêm nay bơ vơ ở đâu, ở trên một chặng đường xe lửa hay một con đường lay lứt? Năm có cảm thấy lạnh
lùng, trống rỗng hay không? Chắc mày trách tao lắm hả, ừ, tao tự trách mình nhiều lắm, sao để mày như
thế, sao để mày như thế
Sao trước kia không thương mày nhiều hơn nữa, không gần gũi mà hiểu mày hơn nữa. Giấy truy nã mày
tao cầm trong tay đây. Sớm mai sẽ có người xa lạ nào cầm đọc, người ta sẽ nguyền rủa mày, khinh bỉ mày
Năm ơi!
Năm ơi, quay trở lại đi, quay lại và rủ thằng Thỏi nữa, đồng đội và tao đang chờ mày. Cái giường ọp ẹp vẫn
dành chỗ ấm nhất cho mày đó. Sao mày lại bỏ đi mà ngủ trên một quãng đồng trống trải, lạnh lùng Năm
à, quay lại đi!
4-3-1972
12 giờ 15
Cứ mỗi lần bỏ cái mũ ra, người ta lại ồ lên kinh ngạc vì mái đầu bạc của tôi! Sao người ta tàn nhẫn thế hở
những người xung quanh? Thử giật một sợi tóc vô tình, phần lớn là tóc bạc, những sợi tóc trong trẻo, trắng
muốt thế, mà lại là nỗi buồn êm dịu, nỗi buồn dai dẳng, đau đớn và dữ dội của lòng tôi ? Chẳng lẽ tôi đã già
đi như vậy? Già trước tuổi, già trước tất cả những gì tôi đã trải qua và chưa hề trải qua?
Tôi lo lắng chút gì về bản thân, lo nhiều vì tôi chưa làm việc ra hồn, lo nhiều vì thời gian trôi đi nhanh và
mất hút sau lỗ rách của mái lều
VTN
12
Đừng ai xem những dòng này. Vả lại cuốn nhật ký này chắc cũng chẳng bao giờ có ai xem được. Tôi sẽ chỉ
giữ những cảm xúc này cho tới lúc vĩnh biệt miền Bắc thân yêu đi chiến đấu, và sẽ biến những trang giấy
vô duyên này thành ngọn lửa hun cay sè mắt tiễn biệt tôi. Vì chắc chắn chẳng có ai tiễn đưa tôi cả. Tôi đi
và gửi tấm thân này ở một miền đất nào đấy mà tôi biết hoặc chưa thể biết tên.
25-3-1972
Thạc đừng kéo Như Anh lại nữa. Thạc để Như Anh đi đi. Thạc sống một mình như vậy nhé. Hạnh phúc của
đời chỉ dành cho Thạc thế mà thôi.
Phải, giờ đây tôi ân hận rất nhiều. Tôi tự trách mình sao đã tìm đến Như Anh. Phải, bao nhiêu lần tôi nhủ
Như Anh đừng chờ tôi làm gì nữa. Nhưng chính lúc tôi nói những điều ấy trong thư, thì tâm hồn và trái tim
tôi bàng bạc một dòng tha thiết: chờ Thạc, Như Anh nhé. Chờ Thạc, như cô gái VN chung thủy trọn đời với
người yêu đi chiến đấu. Chờ Thạc, như cô gái trong bài thơ của Tế Hanh: Em chờ anh không biết có thời
gian
7-5-1972
18 năm rồi ư? Từ ngày chiến thắng Điện Biên lừng lẫy địa cầu. Những ngày
đó mình mới chỉ là đứa bé lên 2. Đã biết gì đâu. Người ta bảo rằng không ai
khi nằm trong bụng mẹ đã hỏi được hoàn cảnh xuất thân của mình. Không
thể hỏi được mình đã sinh ra trong gia đình thế nào, tư sản hay địa chủ
cường hào!
Từ rất lâu rồi mình vẫn mơ hồ về gia đình của chính mình. Những người
khác, những người bạn khác của mình họ thường tự hào về hoàn cảnh xuất
thân của họ. Tự hào về các anh chị và các em, ông bác, ông chú xa xa, gần
gần của họ. Rồi còn vô vàn cái để họ tự hào nữa. Mỗi khi nhắc đến lý lịch là
người ta lại cảm thấy trào dâng lên một niềm vui, một nỗi sung sướng pha
chút gì kiêu ngạo. Có lẽ bởi vì con người họ không có chút gì đáng tự hào
nên họ phải làm như thế chăng?
Cũng phải thôi, vì bản thân họ rất sung sướng được sống và sinh ra trong một
gia đình cách mạng, cha mẹ, ông bà họ là những người đã đổ xương máu cho
dân tộc, cho giai cấp. Và giờ đây, Đảng đặt lòng tin vào con em các bậc tiền
bối cách mạng ấy.
Chao ôi, bao nhiêu lần mình ao ước có được hạnh phúc xa vời ấy, được
Đảng tin và trao cho những nhiệm vụ nặng nề.
Khi còn ở trường phổ thông, dẫu sao quan hệ chính trị cũng còn bằng lặng.
Tuổi thơ trong sáng biết chừng nào, nó chưa bị vết đen của quá khứ gia đình
đè trĩu hai vai. Người ta hoàn toàn được bình đẳng với nhau trong mọi quan
hệ. Chỉ vì hơi gợn một chút qua thái độ của cô hiệu phó cấp III một ít. Song,
còn thoải mái lắm.
Ở trường đại học, nhất là Trường Tổng hợp, nhà trường chú ý nhiều đến
Người nhà Nguyễn Văn
Thạc kể lại, trước Cách
mạng tháng 8-1945 Thạc có
người bác họ làm phó lý ở
quê.
Trong cải cách ruộng đất,
ông này bị quy là thành
phần “địa chủ, cường hào”
(sau này ông đã được “sửa
sai” và mất vì tuổi già).
Thêm nữa, bố mẹ Thạc từng
có một xưởng nhuộm và dệt
thủ công, với khoảng 15
người làm, toàn con cháu
trong nhà.
Dù phương tiện máy móc
của cái xưởng nhỏ này đã bị
“sung công” vào hợp tác xã,
khi xảy ra chiến tranh phá
hoại của không quân Mỹ và
gia đình đã bị phá sản,
nhưng bố mẹ Thạc vẫn
được coi là “tiểu chủ”
ĐẶNG VƯƠNG HƯNG
chuyên môn và ít chú ý đến chính trị mấy. Người ta lao vào học tập, vào những cuốn sách, và cứ nghĩ rằng
đó là chống Mỹ cứu nước rồi. Không nhiều lắm những người chỉ thích đi làm cán bộ lớp, cán bộ Đoàn như
VTN
13
kiểu Thuỵ, Qui Vả lại, trong trường ĐH, con em gia đình không cơ bản không phải là ít. Đầy rẫy ra đấy.
Mà phần lớn lại là những đứa học giỏi, rất giỏi của lớp!
Còn giờ đây thì khác nhiều rồi. Đâu ra đấy cả. Cùng là hai người không hề khác nhau gì về bản thân họ
nhưng lý lịch trong sạch, nhất là đỏ thực sự, là khác nhau lắm rồi.
Rất nhiều khi đứng nhìn đoàn bộ đội đi qua, mình cũng thấy lẻ loi, lẻ loi quá đi mất! Khuôn mặt nào cũng
đẹp, mình cứ nghĩ chỉ có những người cộng sản thực sự mới sinh ra được đoàn quân ấy. Họ đi, họ đi và
có lẽ họ chẳng biết rằng họ đang được hưởng một gia sản quí báu mà ông cha ruột thịt của họ mang lại.
Cứ mỗi lần khai lý lịch, mình lại buồn, buồn tận sâu xa. Anh Thục cảm tình Đảng từ lâu rồi mà chưa được
kết nạp. Và cứ càng về sau, nói chuyện với anh, mình lại cảm thấy anh cứ đuối dần, cứ đuối dần. Anh cứ
thất vọng dần.
8-5-1972
Thực tình đã có dấu hiệu gì chứng tỏ mình “bị loại ra khỏi đội ngũ” đâu! Nhưng linh tính cứ cho mình biết
rằng mình không thể trở thành một đảng viên được. Mơ hồ thấy rằng khó khăn đến với mình sẽ nhiều đây.
Không sao hết! Miễn rằng anh sống thực sự như một đảng viên, thế đã tạm đủ rồi. Vào Đảng để làm gì nhỉ?
Khi người ta đã sống và làm việc như một đảng viên rồi! Không nên suy nghĩ gì về chuyện ấy hết. Đảng
khắc sáng suốt và dìu dắt mình. Điều cơ bản nhất, gia đình mình là gia đình lao động, cha mẹ mình là
người lao động và hoàn toàn giác ngộ. Mình luôn luôn tin là thế.
“Hạnh phúc là gì, bao lần ta lúng túng/hỏi nhau hoài mà nghĩ mãi chưa ra/cho đến ngày cất bước đi
xa/Miền Nam gọi ”.
Một thế hệ đã đi tìm câu trả lời ở nơi đầu sóng ngọn gió.
Hạnh phúc là gì? Hai người yêu nhau ở đây cũng đã hỏi nhau như thế. Thư gửi cho người yêu, anh Thạc
bảo sẽ trả lời vào ngày 30-4-1975. Những lá thư của năm 1971
Nhật ký của liệt sĩ NGUYỄN VĂN THẠC
Mãi mãi tuổi hai mươi (kỳ 5):
Bức thư tình và lời hẹn hò lớn lao
TT - Nồng nàn, trìu mến, những linh cảm buồn, và lời hẹn 30-4 cứ trộn lẫn vào
nhau trong những trang thư Nguyễn Văn Thạc gửi cho người bạn gái Phạm Thị
Như Anh. Những bức thư này, nhà thơ Đặng Vương Hưng gửi cho Tuổi Trẻ, không
có trong nhật ký
30-4-1971
Bốn năm nữa Như Anh “đã trở thành con người hoàn chỉnh”, đã có thể trả lời câu
hỏi: “Hạnh phúc là gì?”.
Chao ôi, Như Anh, Như Anh bé bỏng của Thạc. Sao câu trả lời của Như Anh lại
VTN
Như Anh (ảnh chụp
năm 1972)
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét