Tài liệu Linux cho người dùng docx

DANH SÁCH BA
’
NG 1
Lo
`
’
i nói d
¯
a
ˆ
`
u
D
¯
ây là ba
’
n di
˙
ch cuo
ˆ
´
n "Linux cho ngu
’
o
`
’
i dùng" (sêri sách tu
˙
’
ho
˙
c) cu
’
a Kostromin Victor
Alexeevich co
ˆ
˙
ng thêm mo
ˆ
˙
t vài (ra
ˆ
´
t ít) kinh nghie
ˆ
˙
m su
’
’
du
˙
ng Linux cu
’
a teppi. Ba
’
n go
ˆ
´
c d
¯
u
’
o
˙
’
c
vie
ˆ
´
t trên tie
ˆ
´
ng Nga. Theo yêu ca
ˆ
`
u cu
’
a Kostromin A. V., xin d
¯
u
’
o
˙
’
c d
¯
u
’
a ra các liên ke
ˆ
´
t to
´
’
i ba
’
n
go
ˆ
´
c d
¯
ây:
http://rus-linux.net/book1.php?name=book1/oglavl
http://linux-ve.chat.ru/
Lo
`
’
i ca
’
m o
’
n
Xin ca
’
m o
’
n các bác sau d
¯
ã giúp d
¯
o
˜
’
: Kostromin V. A. d
¯
ã vie
ˆ
´
t mo
ˆ
˙
t cuo
ˆ
´
n sách ve
ˆ
`
Linux cho
ngu
’
o
`
’
i dùng mo
´
’
i tuye
ˆ
˙
t vo
`
’
i; Tru
’
o
’
ng Ma
˙
nh Cu
’
o
`
’
ng d
¯
ã dành cho teppi mo
ˆ
˙
t khoa
’
ng không trên
http://phoc.minidns.net d
¯
e
ˆ
’
d
¯
a
˘
˙
t cuo
ˆ
´
n sách này; hai bác Nguye
ˆ
˜
n D
¯
a
˙
i Quý và Nguye
ˆ
˜
n D
¯
a
˘
˙
ng
Hoàng Tuân d
¯
ã giúp trong vie
ˆ
˙
c su
’
’
du
˙
ng L
A
T
E
X. Bác Nguye
ˆ
˜
n D
¯
a
˙
i Quý d
¯
ã d
¯
o
˙
c và su
’
’
a cho
phiên ba
’
n 0.9. Xin hãy gu
’
’
i thu
’
nha
˘
´
c teppi ta
˙
i teppi@vnlinux.org ne
ˆ
´
u nhu
’
teppi có quên ai d
¯
ó.
Ba
’
n quye
ˆ
`
n
Cuo
ˆ
´
n "Bash cho ngu
’
o
`
’
i dùng" này su
’
’
du
˙
ng ba
’
n quye
ˆ
`
n GPL. Nói mo
ˆ
˙
t cách nga
˘
´
n go
˙
n, ba
˙
n có
the
ˆ
’
làm ba
ˆ
´
t ký thu
´
’
gì: in, ta
˘
˙
ng, bán, d
¯
o
ˆ
´
t, nhu
’
ng xin hãy thêm hai d
¯
u
’
o
`
’
ng da
ˆ
˜
n sau vào các ba
’
n
sao cu
’
a mình:
http://rus-linux.net/book1.php?name=book1/oglavl
http://teppi.org/l4u/
Tác gia
’
Kostromin V. A. cu
˜
ng nhu
’
ngu
’
o
`
’
i di
˙
ch không chi
˙
u trách nhie
ˆ
˙
m ve
ˆ
`
ha
ˆ
˙
u qua
’
do vie
ˆ
˙
c su
’
’
du
˙
ng cuo
ˆ
´
n sách này gây ra.
Phiên ba
’
n và ca
ˆ
˙
p nha
ˆ
˙
t
Phiên ba
’
n 0.9
Ca
ˆ
˙
p nha
ˆ
˙
t cuo
ˆ
´
i cùng Ngày 9 tháng 2 na
˘
m 2005
Mo
˙
i d
¯
e
ˆ
`
nghi
˙
su
’
’
a d
¯
o
ˆ
’
i, thông báo lo
ˆ
˜
i chính ta
’
, lo
ˆ
˜
i kie
ˆ
´
n thu
´
’
c cu
’
a ba
’
n di
˙
ch cu
˜
ng nhu
’
d
¯
e
ˆ
`
nghi
˙
giúp
d
¯
o
˜
’
di
˙
ch xin gu
’
’
i cho Phan Vı
˜
nh Thi
˙
nh theo d
¯
i
˙
a chı
’
teppi@vnlinux.org.
Chu
’
o
’
ng 1
HD
¯
H Linux: li
˙
ch su
’
’
và các ba
’
n phân pho
ˆ
´
i
Chu
’
o
’
ng 2
Cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux trên cùng máy tính
vo
´
’
i Windows
Va
˙
n su
˙
’
kho
’
’
i d
¯
a
ˆ
`
u nan – Trung Quo
ˆ
´
c
Thông thu
’
o
`
’
ng trên các d
¯
ı
˜
a cu
’
a ba
’
n phân pho
ˆ
´
i Linux d
¯
ã có hu
’
o
´
’
ng da
ˆ
˜
n nga
˘
´
n go
˙
n cách cài d
¯
a
˘
˙
t
Linux. Ngoài ra, trên Internet ba
˙
n có the
ˆ
’
tìm tha
ˆ
´
y ra
ˆ
´
t nhie
ˆ
`
u cuo
ˆ
´
n sách nó ve
ˆ
`
va
ˆ
´
n d
¯
e
ˆ
`
này. Và ta
ˆ
´
t
ca
’
các ba
’
n phân pho
ˆ
´
i lo
´
’
n (Debian, Slackware, Fedora, Mandrake, ) d
¯
e
ˆ
`
u d
¯
ã có cuo
ˆ
´
n hu
’
o
´
’
ng
da
ˆ
˜
n cài d
¯
a
˘
˙
t ra
ˆ
´
t chi tie
ˆ
´
t, cho mo
˙
i tình huo
ˆ
´
ng su
’
’
du
˙
ng. Hãy cho
`
’
d
¯
o
˙
’
i và hy vo
˙
ng trong tu
’
o
’
ng lai
không xa se
˜
có ba
’
n di
˙
ch Tie
ˆ
´
ng Vie
ˆ
˙
t cu
’
a nhu
˜
’
ng cuo
ˆ
´
n sách này. Chính vì va
ˆ
˙
y trong cuo
ˆ
´
n sách
này, tác gia
’
se
˜
không d
¯
u
’
a ra các bu
’
o
´
’
c cu
˙
the
ˆ
’
cu
’
a vie
ˆ
˙
c cài d
¯
a
˘
˙
t, mà xin ba
˙
n d
¯
o
˙
c hãy tìm các
cuo
ˆ
´
n hu
’
o
´
’
ng da
ˆ
˜
n tu
’
o
’
ng u
´
’
ng. Thay vào d
¯
ó là nhu
˜
’
ng gì ba
˙
n ca
ˆ
`
n bie
ˆ
´
t và chua
ˆ
’
n bi
˙
tru
’
o
´
’
c khi cài
d
¯
a
˘
˙
t, d
¯
o
ˆ
`
ng tho
`
’
i, tác gia
’
se
˜
d
¯
i cu
˙
the
ˆ
’
và chi tie
ˆ
´
t vào nhu
˜
’
ng gì d
¯
a
˘
˙
c bie
ˆ
˙
t khi cài d
¯
a
˘
˙
t Linux trên máy
tính d
¯
ã có mo
ˆ
˙
t trong các he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành Windows cu
˜
ng nhu
’
vie
ˆ
˙
c kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng nhie
ˆ
`
u he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành.
Va
ˆ
´
n d
¯
e
ˆ
`
o
’
’
cho
ˆ
˜
, pha
ˆ
`
n lo
´
’
n ngu
’
o
`
’
i dùng Vie
ˆ
˙
t Nam tru
’
o
´
’
c khi ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u ho
˙
c Linux d
¯
ã làm quen và
ra
ˆ
´
t có the
ˆ
’
d
¯
ã có kinh nghie
ˆ
˙
m su
’
’
du
˙
ng các HD
¯
H dòng Windows nhu
’
Windows 98, Windows
2000 và Windows XP. Và trên thu
˙
’
c te
ˆ
´
thì ta
˙
m tho
`
’
i Linux khó có the
ˆ
’
là HD
¯
H d
¯
a
ˆ
`
u tiên mà ngu
’
o
`
’
i
dùng làm quen. Nhu
’
the
ˆ
´
, mo
ˆ
˙
t cách tu
˙
’
nhiên, ne
ˆ
´
u ngu
’
o
`
’
i dùng d
¯
ã làm vie
ˆ
˙
c vo
´
’
i HD
¯
H Windows
và quye
ˆ
´
t d
¯
i
˙
nh thu
’
’
nghie
ˆ
˙
m vo
´
’
i Linux, thì ho
˙
không muo
ˆ
´
n ma
ˆ
´
t d
¯
i môi tru
’
o
`
’
ng làm vie
ˆ
˙
c quen
thuo
ˆ
˙
c cu
’
a mình, cùng vo
´
’
i nhu
˜
’
ng gì d
¯
ã ta
˙
o ra và d
¯
ã ca
ˆ
´
u hình du
’
o
´
’
i du
’
o
´
’
i Windows. Ra
ˆ
´
t may là
không nha
ˆ
´
t thie
ˆ
´
t pha
’
i d
¯
ánh ma
ˆ
´
t ta
ˆ
´
t ca
’
nhu
˜
’
ng thu
´
’
d
¯
ó. Bo
’
’
i vì trên mo
ˆ
˙
t máy tính có the
ˆ
’
cùng
"chung so
ˆ
´
ng hòa bình hai HD
¯
H và tha
ˆ
˙
m chí nhie
ˆ
`
u ho
’
n nu
˜
’
a (ne
ˆ
´
u có d
¯
u
’
cho
ˆ
˜
trên d
¯
ı
˜
a!). Chính
vì the
ˆ
´
, o
’
’
phía du
’
o
´
’
i se
˜
nói cách cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux trên máy tính d
¯
ã cài d
¯
a
˘
˙
t mo
ˆ
˙
t trong các he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành cu
’
a hãng Microsoft.
2.1 Chua
ˆ
’
n bi
˙
cài d
¯
a
˘
˙
t
Có the
ˆ
’
cài d
¯
a
˘
˙
t Linux ba
˘
`
ng mo
ˆ
˙
t trong các cách sau:
• Tu
`
’
o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a CD-ROM
• Tu
`
’
ba
’
n sao chép Linux trên o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a cu
´
’
ng
• Tu
`
’
máy chu
’
ta
ˆ
˙
p tin cu
’
a ma
˙
ng no
ˆ
˙
i bo
ˆ
˙
qua NFS;
• Tu
`
’
máy tính khác trong ma
˙
ng no
ˆ
˙
i bo
ˆ
˙
qua SMB;
4 Cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux trên cùng máy tính vo
´
’
i Windows
• Tu
`
’
máy tính o
’
’
xa (ví du
˙
tu
`
’
Internet) qua giao thu
´
’
c FTP;
• Tu
`
’
mo
ˆ
˙
t máy chu
’
WWW qua giao thu
´
’
c HTTP.
Theo ý kie
ˆ
´
n cá nhân cu
’
a tác gia
’
thì thua
ˆ
˙
n tie
ˆ
˙
n và có tính thu
˙
’
c te
ˆ
´
nha
ˆ
´
t là cài d
¯
a
˘
˙
t Linux tu
`
’
CD-ROM, ho
’
n nu
˜
’
a vie
ˆ
˙
c mua các d
¯
ı
˜
a CD bây gio
`
’
không gây khó kha
˘
n gì.
Tru
’
o
´
’
c khi ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u cài d
¯
a
˘
˙
t, hãy thu tha
ˆ
˙
p (hãy vie
ˆ
´
t lên mo
ˆ
˙
t to
`
’
gia
ˆ
´
y) ta
ˆ
´
t ca
’
nhu
˜
’
ng thông tin
ca
ˆ
´
u hình ca
ˆ
`
n thie
ˆ
´
t cu
’
a máy tính. Ne
ˆ
´
u nhu
’
máy tính cu
’
a ba
˙
n ta
˙
m tho
`
’
i va
ˆ
˜
n còn làm vie
ˆ
˙
c du
’
o
´
’
i
HD
¯
H Windows 95/98/2000/XP, thì ba
˙
n se
˜
tìm tha
ˆ
´
y ra
ˆ
´
t nhie
ˆ
`
u thông tin ne
ˆ
´
u nha
ˆ
´
n chuo
ˆ
˙
t pha
’
i
vào bie
ˆ
’
u tu
’
o
˙
’
ng My Computer, cho
˙
n le
ˆ
˙
nh Properties. O
’
’
d
¯
ây ba
˙
n có the
ˆ
’
tìm tha
ˆ
´
y ga
ˆ
`
n he
ˆ
´
t ta
ˆ
´
t ca
’
thông tin ca
ˆ
`
n thie
ˆ
´
t. Ne
ˆ
´
u nhu
’
ba
˙
n không tha
ˆ
´
y thông tin nào d
¯
ó, thì ca
ˆ
`
n tìm kie
ˆ
´
m theo các cách
khác, ke
ˆ
’
ca
’
vie
ˆ
˙
c mo
’
’
vo
’
máy và d
¯
o
˙
c nhu
˜
’
ng dòng chu
˜
’
trên thie
ˆ
´
t bi
˙
.
D
¯
e
ˆ
’
giúp ba
˙
n d
¯
o
˙
c, xin d
¯
u
’
o
˙
’
c d
¯
u
’
a ra d
¯
ây danh sách nhu
˜
’
ng thông tin ca
ˆ
`
n thu tha
ˆ
˙
p. Xin d
¯
u
`
’
ng
lu
’
o
`
’
i bie
ˆ
´
ng và hãy co
ˆ
´
ga
˘
´
ng ghi càng nhie
ˆ
`
u du
˜
’
lie
ˆ
˙
u ve
ˆ
`
mo
ˆ
˙
t thie
ˆ
´
t bi
˙
càng to
ˆ
´
t (ta
ˆ
´
t ca
’
nhu
˜
’
ng thông
tin có the
ˆ
’
tìm tha
ˆ
´
y), nhu
˜
’
ng du
˜
’
lie
ˆ
˙
u này se
˜
ca
ˆ
`
n d
¯
e
ˆ
´
n khi cài d
¯
a
˘
˙
t và ca
ˆ
´
u hình, khi mà vie
ˆ
˙
c tìm
kie
ˆ
´
m chúng se
˜
khó kha
˘
n ho
’
n.
• BIOS:
– nhà sa
’
n xua
ˆ
´
t;
– so
ˆ
´
hie
ˆ
˙
u phiên ba
’
n.
• Controller o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a cu
´
’
ng: loa
˙
i (IDE hay SCSI) và dung lu
’
o
˙
’
ng cu
’
a o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a (ne
ˆ
´
u nhu
’
ba
˙
n d
¯
o
˙
c
dùng d
¯
ı
˜
a IDE, thì ca
ˆ
`
n kie
ˆ
’
m tra xem BIOS có ho
ˆ
˜
tro
˙
’
vie
ˆ
˙
c truy ca
ˆ
˙
p o
’
’
che
ˆ
´
d
¯
o
ˆ
˙
LBA hay
không):
– hda (Master trên controller so
ˆ
´
1 hay Primary Master);
– hdb (Slave trên controller so
ˆ
´
1 hay Primary Slave);
– hdc (Master trên controller so
ˆ
´
2 hay Secondary Master);
– hdd (Slave trên controller so
ˆ
´
2 hay Secondary Slave).
– nhà sa
’
n xua
ˆ
´
t và so
ˆ
´
ma
ˆ
˜
u mã cu
’
a adapter SCSI (ne
ˆ
´
u có).
• Dung lu
’
o
˙
’
ng cu
’
a bo
ˆ
˙
nho
´
’
(tính ba
˘
`
ng Kilobyte
• CD-ROM:
– Giao die
ˆ
˙
n (IDE, SCSI, hay giao die
ˆ
˙
n khác);
– d
¯
o
ˆ
´
i vo
´
’
i các o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a CD-ROM không pha
’
i IDE, cu
˜
ng nhu
’
SCSI - nhà sa
’
n xua
ˆ
´
t và so
ˆ
´
ma
ˆ
˜
u mã.
• Chuo
ˆ
˙
t:
– loa
˙
i chuo
ˆ
˙
t (serial, PS/2, hay bus mouse);
– giao thu
´
’
c (Microsoft, Logitech, MouseMan, v.v. . . );
– so
ˆ
´
nút;
– d
¯
o
ˆ
´
i vo
´
’
i chuo
ˆ
˙
t ca
˘
´
m vào co
ˆ
’
ng no
ˆ
´
i tie
ˆ
´
p thì ca
ˆ
`
n so
ˆ
´
thu
´
’
tu
˙
’
cu
’
a co
ˆ
’
ng d
¯
ó.
• Ca
˙
c màn hình
2.2 Phòng xa và nhu
˜
’
ng lo
`
’
i khuyên 5
– nhà sa
’
n xua
ˆ
´
t;
– so
ˆ
´
ma
ˆ
˜
u mã (hay chipset su
’
’
du
˙
ng)
– dung lu
’
o
˙
’
ng bo
ˆ
˙
nho
´
’
;
• Màn hình
– nhà sa
’
n xua
ˆ
´
t
– so
ˆ
´
ma
ˆ
˜
u mã;
– các giá tri
˙
gio
´
’
i ha
˙
n (min, max) cu
’
a ta
ˆ
`
n so
ˆ
´
làm mo
´
’
i theo chie
ˆ
`
u do
˙
c và theo chie
ˆ
`
u
ngang (nhu
˜
’
ng giá tri
˙
này ba
˙
n d
¯
o
˙
c chı
’
có the
ˆ
’
tìm tha
ˆ
´
y trong tài lie
ˆ
˙
u d
¯
i kèm vo
´
’
i màn
hình, Windows không hie
ˆ
’
n thi
˙
nhu
˜
’
ng giá tri
˙
này, và chúng ra
ˆ
´
t quan tro
˙
ng trong
khi ca
ˆ
´
u hình giao die
ˆ
˙
n d
¯
o
ˆ
`
ho
˙
a).
• Ne
ˆ
´
u nhu
’
ba
˙
n d
¯
o
˙
c muo
ˆ
´
n ke
ˆ
´
t no
ˆ
´
i ma
˙
ng (mà UNIX nói chung là HD
¯
H dành cho ma
˙
ng),
thì hãy ghi la
˙
i nhu
˜
’
ng du
˜
’
lie
ˆ
˙
u sau:
– nhà sa
’
n xua
ˆ
´
t và so
ˆ
´
ma
ˆ
˜
u mã ca
˙
c ma
˙
ng;
– d
¯
i
˙
a chı
’
IP cu
’
a mình;
– tên cu
’
a máy tính trong ma
˙
ng;
– ma
˘
˙
t na
˙
ma
˙
ng con (subnet mask);
– d
¯
i
˙
a chı
’
IP cu
’
a gateway;
– d
¯
i
˙
a chı
’
IP cu
’
a các máy chu
’
tên mie
ˆ
`
n (DNS server);
– d
¯
i
˙
a chı
’
IP cu
’
a máy chu
’
WINS(Windows Internet Name Service);
– tên mie
ˆ
`
n cu
’
a công ty ba
˙
n d
¯
o
˙
c.
• Loa
˙
i và nhà sa
’
n xua
ˆ
´
t ca
˙
c âm thanh và game controller (ne
ˆ
´
u nhu
’
có)
2.2 Phòng xa và nhu
˜
’
ng lo
`
’
i khuyên
Tru
’
o
´
’
c khi cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux sau Windows, ra
ˆ
´
t nên thu
˙
’
c hie
ˆ
˙
n vài thao tác "phòng xa" ("phòng
cháy ho
’
n chu
˜
’
a cháy"). Vì ra
ˆ
´
t có the
ˆ
’
ba
˙
n d
¯
o
˙
c se
˜
pha
’
i phân vùng la
˙
i o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a, thay d
¯
o
ˆ
’
i ba
’
n ghi
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng (Boot Record) và làm vie
ˆ
˙
c vo
´
’
i các ta
ˆ
˙
p tin kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng cu
˜
ng nhu
’
các ta
ˆ
˙
p tin ca
ˆ
´
u hình.
Các thao tác này không pha
’
i lúc nào cu
˜
ng d
¯
em la
˙
i d
¯
em la
˙
i mo
ˆ
˙
t ke
ˆ
´
t qua
’
theo ý muo
ˆ
´
n, và trong
tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p xa
ˆ
´
u có the
ˆ
’
máy tính cu
’
a ba
˙
n d
¯
o
˙
c se
˜
không kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng nu
˜
’
a. Có bie
ˆ
´
t cách thoát ra
kho
’
i tình huo
ˆ
´
ng này và phu
˙
c ho
ˆ
`
i du
˜
’
lie
ˆ
˙
u ca
ˆ
`
n thie
ˆ
´
t không d
¯
ó còn là mo
ˆ
˙
t câu ho
’
i. Nhu
’
ng ro
’
i vào
tình huo
ˆ
´
ng nhu
’
va
ˆ
˙
y he
ˆ
´
t su
´
’
c de
ˆ
˜
dàng nha
ˆ
´
t là vo
´
’
i ngu
’
o
`
’
i dùng la
ˆ
`
n d
¯
a
ˆ
`
u tiên cài d
¯
a
˘
˙
t Linux. Chính
vì va
ˆ
˙
y, d
¯
a
ˆ
`
u tiên, ca
ˆ
`
n ta
˙
o mo
ˆ
˙
t d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng hay mo
ˆ
˙
t d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m giúp phu
˙
c ho
ˆ
`
i he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng
(ne
ˆ
´
u ba
˙
n d
¯
o
˙
c còn chu
’
a ta
˙
o). Thu
´
’
hai, ca
ˆ
`
n ghi la
˙
i nhu
˜
’
ng du
˜
’
lie
ˆ
˙
u có giá tri
˙
(backup). Và thu
´
’
ba, chua
ˆ
’
n bi
˙
các ta
ˆ
˙
p tin (d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m, CD) cài d
¯
a
˘
˙
t cho he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng cu
˜
. Mo
ˆ
˙
t lo
`
’
i khuyên quan tro
˙
ng
khác: ne
ˆ
´
u có gì d
¯
ó xa
’
y ra không theo ý muo
ˆ
´
n thì không nên hoang mang. Xin chia se
’
mo
ˆ
˙
t
kinh nghie
ˆ
˙
m buo
ˆ
`
n: khi la
ˆ
`
n d
¯
a
ˆ
`
u tiên tác gia
’
cài Linux trên máy tính d
¯
ã có Windows NT, và
ke
ˆ
´
t qua
’
là máy tính không the
ˆ
’
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng d
¯
u
’
o
˙
’
c. Không hie
ˆ
’
u he
ˆ
´
t va
ˆ
´
n d
¯
e
ˆ
`
tác gia
’
nghı
˜
là không
còn cách gì khác ngoài d
¯
i
˙
nh da
˙
ng la
˙
i o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a và cài d
¯
a
˘
˙
t la
˙
i tu
`
’
d
¯
a
ˆ
`
u. Bây gio
`
’
thì tác gia
’
d
¯
ã hie
ˆ
’
u là
có the
ˆ
’
phu
˙
c ho
ˆ
`
i la
˙
i ne
ˆ
´
u nhu
’
không quye
ˆ
´
t d
¯
i
˙
nh quá vo
ˆ
˙
i vàng. Vì va
ˆ
˙
y có the
ˆ
’
nói ra
˘
`
ng Werner
Almesberger d
¯
úng, khi trong hu
’
o
´
’
ng da
ˆ
˜
n su
’
’
du
˙
ng LILO có d
¯
u
’
a ra nhu
˜
’
ng lo
`
’
i khuyên sau cho
ngu
’
o
`
’
i dùng khi ro
’
i vào tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p khó kha
˘
n nhu
’
va
ˆ
˙
y:
6 Cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux trên cùng máy tính vo
´
’
i Windows
• Không hoa
’
ng ho
ˆ
´
t. Ne
ˆ
´
u nhu
’
có gì d
¯
ó không làm vie
ˆ
˙
c, hãy thu
’
’
mo
˙
i cách d
¯
e
ˆ
’
tìm ra nguyên
nhân, kie
ˆ
’
m tra la
˙
i nhie
ˆ
`
u la
ˆ
`
n thao tác cu
’
a mình. Chı
’
sau khi d
¯
ó mo
´
’
i thu
˙
’
c hie
ˆ
˙
n các bu
’
o
´
’
c
su
’
’
a lo
ˆ
˜
i.
• Hãy d
¯
o
˙
c tài lie
ˆ
˙
u. D
¯
a
˘
˙
c bie
ˆ
˙
t trong các tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p, khi he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng làm nhu
˜
’
ng gì ba
˙
n d
¯
o
˙
c
không mong d
¯
o
˙
’
i.
Xin thêm mo
ˆ
˙
t lo
`
’
i khuyên pho
ˆ
’
bie
ˆ
´
n sau: * Hãy xem các ta
ˆ
˙
p tin log, tu
´
’
c là các ta
ˆ
˙
p tin ghi
la
˙
i su
˙
’
kie
ˆ
˙
n cu
’
a he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng (ca
ˆ
`
n tìm chúng trong thu
’
mu
˙
c /var/log).
Nhu
’
d
¯
ã nói o
’
’
trên, quá trình cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux nói riêng không pha
’
i là d
¯
e
ˆ
`
tài cu
’
a cuo
ˆ
´
n
sách. Ngu
’
o
`
’
i dùng ca
ˆ
`
n tìm các cuo
ˆ
´
n hu
’
o
´
’
ng da
ˆ
˜
n tu
’
o
’
ng u
´
’
ng. Tuy nhiên, tác gia
’
cu
˜
ng muo
ˆ
´
n d
¯
u
’
a
ra vài lo
`
’
i khuyên d
¯
e
ˆ
’
giúp ngu
’
o
`
’
i dùng d
¯
u
’
a ra quye
ˆ
´
t d
¯
i
˙
nh trong khi cài d
¯
a
˘
˙
t.
Thu
´
’
nha
ˆ
´
t, d
¯
u
`
’
ng vo
ˆ
˙
i vàng và hãy chú ý d
¯
o
˙
c nhu
˜
’
ng thông báo se
˜
hie
ˆ
’
n thi
˙
trên màn hình,
và hãy suy nghı
˜
ky
˜
khi cho
˙
n câu tra
’
lo
`
’
i. D
¯
e
ˆ
’
minh chu
´
’
ng cho lo
`
’
i khuyên này xin d
¯
u
’
o
˙
’
c ke
ˆ
’
la
˙
i
tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p khi tác gia
’
cài Red Hat 7.1, và tu
˙
’
d
¯
o
ˆ
˙
ng nha
ˆ
´
n lên nút Next, vì cho ra
˘
`
ng phu
’
o
’
ng án
theo ma
˘
˙
c d
¯
i
˙
nh là d
¯
u
’
. Ke
ˆ
´
t qua
’
là tác gia
’
không the
ˆ
’
truy ca
ˆ
˙
p d
¯
u
’
o
˙
’
c d
¯
e
ˆ
´
n máy này qua các giao
thu
´
’
c ma
˙
ng (telnet, ftp, NFS, Samba), ma
˘
˙
c dù d
¯
ã ca
ˆ
´
u hình giao die
ˆ
˙
n ma
˙
ng cho máy. Nguyên
nhân là trong phu
’
o
’
ng án theo ma
˘
˙
c d
¯
i
˙
nh thì tu
’
o
`
’
ng lu
’
’
a d
¯
u
’
o
˙
’
c cài d
¯
a
˘
˙
t, và tu
’
o
`
’
ng lu
’
’
a d
¯
óng he
ˆ
´
t các
truy ca
ˆ
˙
p tu
`
’
ma
˙
ng. D
¯
e
ˆ
’
mo
’
’
truy ca
ˆ
˙
p này, thì trong quá trình cài d
¯
a
˘
˙
t ca
ˆ
`
n chı
’
rõ các di
˙
ch vu
˙
d
¯
u
’
o
˙
’
c
mo
’
’
. Nhu
’
ng chúng ta quá vo
ˆ
˙
i vàng! Thu
´
’
hai, tác gia
’
khuyên không nên d
¯
o
ˆ
`
ng ý vo
´
’
i vie
ˆ
˙
c tu
˙
’
d
¯
o
ˆ
˙
ng kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng vào giao die
ˆ
˙
n d
¯
o
ˆ
`
ho
˙
a. Vì cuo
ˆ
´
i cùng ngu
’
o
`
’
i dùng không khó kha
˘
n gì khi gõ
câu le
ˆ
˙
nh startx, còn vie
ˆ
˙
c ca
ˆ
´
u hình giao die
ˆ
˙
n d
¯
o
ˆ
`
ho
˙
a (ne
ˆ
´
u có gì d
¯
ó làm vie
ˆ
˙
c không d
¯
úng)
vo
´
’
i ngu
’
o
`
’
i dùng mo
´
’
i ra
ˆ
´
t khó thành công.
Sau khi làm xong các công vie
ˆ
˙
c phòng xa, ca
ˆ
`
n quye
ˆ
´
t d
¯
i
˙
nh se
˜
to
ˆ
’
chu
´
’
c kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng nhie
ˆ
`
u
HD
¯
H nhu
’
the
ˆ
´
nào, chua
ˆ
’
n bi
˙
các o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a (phân vùng) d
¯
e
ˆ
’
cài d
¯
a
˘
˙
t, tu
´
’
c là ca
ˆ
`
n chia o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a thành so
ˆ
´
phân vùng ca
ˆ
`
n thie
ˆ
´
t. Nhu
’
ng tru
’
o
´
’
c khi chuye
ˆ
’
n sang các bu
’
o
´
’
c cu
˙
the
ˆ
’
d
¯
e
ˆ
’
chua
ˆ
’
n bi
˙
o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a, xin
d
¯
u
’
o
˙
’
c nói qua mo
ˆ
˙
t chút ve
ˆ
`
ca
ˆ
´
u trúc cu
’
a d
¯
ı
˜
a và quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng HD
¯
H. Ne
ˆ
´
u ai d
¯
ó không d
¯
u
’
kiên nha
ˆ
˜
n d
¯
e
ˆ
’
d
¯
o
˙
c pha
ˆ
`
n lý thuye
ˆ
´
t này, thì có the
ˆ
’
bo
’
qua chúng và chuye
ˆ
’
n tha
˘
’
ng d
¯
e
ˆ
´
n va
ˆ
´
n d
¯
e
ˆ
`
cho
˙
n chu
’
o
’
ng trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng.
2.3 Phân vùng trên d
¯
ı
˜
a và quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng
2.3.1 The
ˆ
´
nào là ca
ˆ
´
u trúc "hình ho
˙
c cu
’
a d
¯
ı
˜
a"
Nhu
’
ba
˙
n d
¯
o
˙
c bie
ˆ
´
t, d
¯
ı
˜
a cu
´
’
ng go
ˆ
`
m vài d
¯
ı
˜
a có phu
’
lo
´
’
p tu
`
’
tính, na
˘
`
m trên cùng mo
ˆ
˙
t tru
˙
c và quay
vo
´
’
i va
ˆ
˙
n to
ˆ
´
c lo
´
’
n. D
¯
o
˙
c/Ghi du
˜
’
lie
ˆ
˙
u d
¯
u
’
o
˙
’
c thu
˙
’
c hie
ˆ
˙
n bo
’
’
i các d
¯
a
ˆ
`
u d
¯
o
˙
c na
˘
`
m giu
˜
’
a các d
¯
ı
˜
a này, di
chuye
ˆ
’
n tu
`
’
tâm d
¯
ı
˜
a ra rìa ngoài cu
’
a d
¯
ı
˜
a. Vòng tròn d
¯
a
ˆ
`
u d
¯
o
˙
c ve
˜
ra trên các d
¯
ı
˜
a khi quay quanh
chúng go
˙
i là rãnh (track), còn ta
ˆ
˙
p ho
˙
’
p các rãnh na
˘
`
m cho
ˆ
`
ng lên nhau go
˙
i là cylinder. Mo
ˆ
˜
i
rãnh la
˙
i chia thành các sector, và có the
ˆ
’
ghi vào mo
ˆ
˜
i sector 512 byte thông tin. Vì the
ˆ
´
d
¯
a
˘
˙
c
d
¯
ie
ˆ
’
m cu
’
a mo
ˆ
˙
t o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a thu
’
o
`
’
ng là ta
ˆ
˙
p ho
˙
’
p ba sô: so
ˆ
´
cylinder/so
ˆ
´
rãnh trong cylinder/so
ˆ
´
sector trên
rãnh hay còn vie
ˆ
´
t ta
˘
´
t là C/H/S (ba chu
˜
’
cái d
¯
a
ˆ
`
u tiên cu
’
a các thua
ˆ
˙
t ngu
˜
’
Tie
ˆ
´
ng Anh tu
’
o
’
ng u
´
’
ng:
Cyliner/Head/Sector). Ba so
ˆ
´
này go
˙
i là ca
ˆ
´
u trúc "hình ho
˙
c cu
’
a d
¯
ı
˜
a". D
¯
ı
˜
a vo
´
’
i ca
ˆ
´
u trúc hình ho
˙
c
C/H/S có dung lu
’
o
˙
’
ng C*H*S*512 byte.
D
¯
ı
˜
a cu
´
’
ng là các thie
ˆ
´
t bi
˙
kho
ˆ
´
i, tu
´
’
là d
¯
o
˙
c và ghi thông tin theo các kho
ˆ
´
i, và kích thu
’
o
´
’
c nho
’
nha
ˆ
´
t cu
’
a kho
ˆ
´
i ba
˘
`
ng mo
ˆ
˙
t sector (512 byte). D
¯
e
ˆ
’
có the
ˆ
’
ghi thông tin lên d
¯
ı
˜
a, ca
ˆ
`
n d
¯
a
˘
˙
t d
¯
a
ˆ
`
u d
¯
ı
˜
a
d
¯
úng vi
˙
trí, tu
´
’
c là chı
’
cho controller bie
ˆ
´
t ca
ˆ
`
n ghi thông tin này vào sector nào. Sector d
¯
u
’
o
˙
’
c
d
¯
ánh d
¯
i
˙
a chı
’
theo so
ˆ
´
thu
´
’
tu
˙
’
cylinder, so
ˆ
´
thu
´
’
tu
˙
’
d
¯
a
ˆ
`
u d
¯
o
˙
c (hay rãnh) và so
ˆ
´
thu
´
’
tu
˙
’
sector trên rãnh.
2.3 Phân vùng trên d
¯
ı
˜
a và quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng 7
2.3.2 Phân vùng và ba
’
ng phân vùng cu
’
a d
¯
ı
˜
a
Trong các he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng Intel o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a thu
’
o
`
’
ng d
¯
u
’
o
˙
’
c chia thành các phân vùng. Ra
ˆ
´
t có the
ˆ
’
nguyên
nhân cu
’
a vie
ˆ
˙
c phân vùng là nguyên nhân li
˙
ch su
’
’
: các phiên ba
’
n MS-DOS d
¯
a
ˆ
`
u tiên không the
ˆ
’
su
’
’
du
˙
ng d
¯
u
’
o
˙
’
c các d
¯
ı
˜
a lo
´
’
n, mà dung lu
’
o
˙
’
ng d
¯
ı
˜
a la
˙
i phát trie
ˆ
’
n nhanh ho
’
n kha
’
na
˘
ng cu
’
a DOS.
Khi d
¯
ó d
¯
ã nghı
˜
ra vie
ˆ
˙
c chia o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a thành các phân vùng. D
¯
e
ˆ
’
làm d
¯
u
’
o
˙
’
c d
¯
ie
ˆ
`
u này, trong sector
so
ˆ
´
0 cu
’
a d
¯
ı
˜
a (sector so
ˆ
´
0 cu
’
a rãnh d
¯
a
ˆ
`
u tiên trong cylinder so
ˆ
´
0) ghi nho
´
’
ba
’
ng chia o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a thành
các phân vùng (partition table). Mo
ˆ
˜
i phân vùng d
¯
u
’
o
˙
’
c dùng nhu
’
mo
ˆ
˙
t d
¯
ı
˜
a va
ˆ
˙
t lý riêng re
˜
. Mo
ˆ
˙
t
tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p nói riêng d
¯
ó là trong các phân vùng khác nhau có the
ˆ
’
cài d
¯
a
˘
˙
t các he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành
khác nhau.
Ba
’
ng phân vùng chu
´
’
a 4 ba
’
n ghi 16 byte cho 4 phân vùng chính. Mo
ˆ
˜
i ba
’
n ghi có ca
ˆ
´
u trúc
nhu
’
sau:
kênh giao tác
struct partition {
char active; /* 0x80: phân vùng kích hoa
˙
t, 0: không kích hoa
˙
t */
char begin[3]; /* CHS sector d
¯
a
ˆ
`
u tiên, 24 bit
char type; /* loa
˙
i phân vùng (ví du
˙
, 83 — LINUX_NATIVE, 82 — LINUX_SWAP) */
char end[3]; /* CHS sector cuo
ˆ
´
i cùng, 24 bit */
int start; /* so
ˆ
´
cu
’
a sector d
¯
a
ˆ
`
u tiên (32-bit, tính tu
`
’
0) */
int length; /* so
ˆ
´
sector có trong phân vùng (32 bit) */
};
Ba
’
ng phân vùng d
¯
ı
˜
a thu
’
o
`
’
ng d
¯
u
’
o
˙
’
c ta
˙
o bo
’
’
i chu
’
o
’
ng trình fdisk. Trên HD
¯
H Linux ngoài
chu
’
o
’
ng trình fdisk "truye
ˆ
`
n tho
ˆ
´
ng" (tuy va
ˆ
˙
y ra
ˆ
´
t khác so vo
´
’
i chu
’
o
’
ng trình fdisk trong MS-DOS
và Windows), còn có hai chu
’
o
’
ng trình d
¯
e
ˆ
’
làm vie
ˆ
˙
c vo
´
’
i phân vùng d
¯
ı
˜
a: cfdisk và sfdisk.
Chu
’
o
’
ng trình cfdisk, gio
ˆ
´
ng nhu
’
fdisk chı
’
dành d
¯
e
ˆ
’
làm vie
ˆ
˙
c vo
´
’
i ba
’
ng phân vùng d
¯
ı
˜
a: nó
không quan tâm chú ý d
¯
e
ˆ
´
n thông tin có trên d
¯
ı
˜
a. Chı
’
khác bie
ˆ
˙
t vo
´
’
i fdisk o
’
’
giao die
ˆ
˙
n thua
ˆ
˙
n
tie
ˆ
˙
n: chı
’
da
ˆ
˜
n su
’
’
du
˙
ng le
ˆ
˙
nh và he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng trình d
¯
o
’
n (thu
˙
’
c d
¯
o
’
n). Chu
’
o
’
ng trình sfdisk có vài kha
’
na
˘
ng cao ho
’
n, ví du
˙
, cho phép thao tác trên các phân vùng d
¯
ã có cu
’
a d
¯
ı
˜
a.
DOS su
’
’
du
˙
ng tru
’
o
`
’
ng begin và end cu
’
a ba
’
ng phân vùng và Interrupt 13 cu
’
a BIOS (Int 13h)
d
¯
e
ˆ
’
truy ca
ˆ
˙
p to
´
’
i d
¯
ı
˜
a, vì the
ˆ
´
không the
ˆ
’
su
’
’
du
˙
ng d
¯
ı
˜
a có dung lu
’
o
˙
’
ng lo
´
’
n ho
’
n 8,4 Gbyte, ngay ca
’
vo
´
’
i các BIOS mo
´
’
i (ve
ˆ
`
va
ˆ
´
n d
¯
e
ˆ
`
này se
˜
nói d
¯
e
ˆ
´
n o
’
’
sau), còn phân vùng thì không the
ˆ
’
lo
´
’
n ho
’
n 2,1
Gbyte (nhu
’
ng d
¯
ây là do ha
˙
n che
ˆ
´
cu
’
a he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng ta
ˆ
˙
p tin FAT16).
Linux thì chı
’
su
’
’
du
˙
ng tru
’
o
`
’
ng start và length cu
’
a ba
’
ng phân vùng d
¯
ı
˜
a và ho
ˆ
˜
tro
˙
’
các phân
vùng chu
´
’
a d
¯
e
ˆ
´
n 232 sector, tu
´
’
c là dung lu
’
o
˙
’
ng có the
ˆ
’
d
¯
a
˙
t 2 Tbyte
Vì trong ba
’
ng chia o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a chı
’
có 4 dòng cho các phân vùng, so
ˆ
´
phân vùng chính trên d
¯
ı
˜
a
ngay tu
`
’
d
¯
a
ˆ
`
u dã ha
˙
n che
ˆ
´
: không the
ˆ
’
lo
´
’
n ho
’
n 4. Khi mà 4 phân vùng tro
’
’
thành ít, thì ngu
’
o
`
’
i ta
sáng che
ˆ
´
ra phân vùng lôgíc. Mo
ˆ
˙
t trong so
ˆ
´
các phân vùng chính tro
’
’
thành mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng (loa
˙
i phân
vùng - 5 hay F hay 85 trong he
ˆ
˙
co
’
so
ˆ
´
mu
’
o
`
’
i sáu). Và trong phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng ngu
’
o
`
’
i ta ta
˙
o ra
các phân vùng lôgíc. Phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng không d
¯
u
’
o
˙
’
c su
’
’
du
˙
ng tru
˙
’
c tie
ˆ
´
p mà chı
’
dùng d
¯
e
ˆ
’
ghi
các phân vùng lôgíc. Sector d
¯
a
ˆ
`
u tiên cu
’
a phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng ghi nho
´
’
ba
’
ng phân vùng vo
´
’
i
bo
ˆ
´
n d
¯
a
ˆ
`
u vào: mo
ˆ
˙
t dùng cho phân vùng lôgíc, mo
ˆ
˙
t cho phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng khác, còn hai cái
còn la
˙
i không d
¯
u
’
o
˙
’
c su
’
’
du
˙
ng. Mo
ˆ
˜
i phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng có mo
ˆ
˙
t ba
’
ng chia cu
’
a mình, trong ba
’
ng
này, cu
˜
ng gio
ˆ
´
ng nhu
’
trong phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng chính, chı
’
su
’
’
du
˙
ng có hai dòng d
¯
e
ˆ
’
d
¯
u
’
a ra mo
ˆ
˙
t
phân vùng lôgíc và mo
ˆ
˙
t phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng. Nhu
’
va
ˆ
˙
y, thu d
¯
u
’
o
˙
’
c mo
ˆ
˙
t chuo
ˆ
˜
i các ma
˘
´
t xích tu
`
’
ba
’
ng phân vùng, ma
˘
´
t xích d
¯
a
ˆ
`
u tiên mô ta
’
ba phân vùng chính, và mo
ˆ
˜
i ma
˘
´
t xích tie
ˆ
´
p theo –
mo
ˆ
˙
t phân vùng lôgíc và vi
˙
trí cu
’
a ba
’
ng tie
ˆ
´
p theo.
Chu
’
o
’
ng trình sfdisk trên Linux cho tha
ˆ
´
y toàn bo
ˆ
˙
chuo
ˆ
˜
i này:
8 Cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux trên cùng máy tính vo
´
’
i Windows
kênh giao tác
[root]# sfdisk -l -x /dev/hda
Disk /dev/hda: 784 cylinders, 255 heads, 63 sectors/track
Units = cylinders of 8225280 bytes, blocks of 1024 bytes, counting from 0
Device Boot Start End #cyls #blocks Id System
/dev/hda1 * 0+ 189 190- 1526143+ 6 FAT16
/dev/hda2 190 783 594 4771305 5 Extended
/dev/hda3 0 — 0 0 0 Empty
/dev/hda4 0 — 0 0 0 Empty
/dev/hda5 190+ 380 191- 1534176 6 FAT16
— 381 783 403 3237097+ 5 Extended
— 190 189 0 0 0 Empty
— 190 189 0 0 0 Empty
/dev/hda6 381+ 783 403- 3237066 7 HPFS/NTFS
— 381 380 0 0 0 Empty
— 381 380 0 0 0 Empty
— 381 380 0 0 0 Empty
So
ˆ
´
phân vùng lôgíc theo nguyên ta
˘
´
c không ha
˙
n che
ˆ
´
, vì mo
ˆ
˜
i phân vùng lôgíc có the
ˆ
’
chu
´
’
a
ba
’
ng phân vùng và các phân vùng lôgíc cu
’
a mình. Tuy nhiên trên thu
˙
’
c the
ˆ
´
va
ˆ
˜
n có nhu
˜
’
ng ha
˙
n
che
ˆ
´
. Ví du
˙
, Linux không the
ˆ
’
làm vie
ˆ
˙
c vo
´
’
i ho
’
n 15 phân vùng trên các d
¯
ı
˜
a SCSI và ho
’
n 63 phân
vùng trên d
¯
ı
˜
a IDE.
Phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng trên mo
ˆ
˙
t d
¯
ı
˜
a va
ˆ
˙
t lý, hay trong mo
ˆ
˙
t phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng chu
´
’
a nó (có
the
ˆ
’
go
˙
i là "me
˙
") chı
’
có the
ˆ
’
làm mo
ˆ
˙
t: không mo
ˆ
˙
t chu
’
o
’
ng trình phân chia o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a nào trong so
ˆ
´
d
¯
ã
có (fdisk và tu
’
o
’
ng tu
˙
’
) có the
ˆ
’
ta
˙
o thêm mo
ˆ
˙
t phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng thu
´
’
hai.
O
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a trên Linux nói riêng (o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a va
ˆ
˙
t lý) d
¯
u
’
o
˙
’
c truy ca
ˆ
˙
p qua tên cu
’
a thie
ˆ
´
t bi
˙
: /dev/hda,
/dev/hdb, /dev/sda, v.v. . . Các phân vùng chính có thêm so
ˆ
´
1-4 trong tên thie
ˆ
´
t bi
˙
:
/dev/hda1,/dev/hda2,/dev/hda3,cònphânvùng lôgícthìcócáctên: /dev/hda5, /dev/hda6, /dev/hda7
. . . (ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u tu
`
’
so
ˆ
´
5). Tu
`
’
nhu
˜
’
ng gì d
¯
e
ˆ
`
ca
ˆ
˙
p d
¯
e
ˆ
´
n o
’
’
trên có the
ˆ
’
suy ra ta
˙
i sao la
˙
i có the
ˆ
’
bo
’
qua các
tên nhu
’
/dev/hda3 hay /dev/hda4 (d
¯
o
’
n gia
’
n là phân vùng chính thu
´
’
ba và thu
´
’
tu
’
không
d
¯
u
’
o
˙
’
c ta
˙
o ra) và ngay sau /dev/hda2 ba
˙
n d
¯
o
˙
c tha
ˆ
´
y /dev/hda5 (phân vùng lôgíc trong phân
vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng /dev/hda2), và sau d
¯
ó thì vie
ˆ
˙
c d
¯
ánh so
ˆ
´
la
˙
i theo thu
´
’
tu
˙
’
thông thu
’
o
`
’
ng.
Trong Windows các phân vùng lôgíc nha
ˆ
˙
n d
¯
u
’
o
˙
’
c tên (chu
˜
’
cái), ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u tu
`
’
chu
˜
’
cái cuo
ˆ
´
i
dùng dành cho phân vùng chính. Ví du
˙
ne
ˆ
´
u mo
ˆ
˙
t d
¯
ı
˜
a cu
´
’
ng có hai phân vùng chính (C: và D:)
và mo
ˆ
˙
t phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng, trong phân vùng mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng ta
˙
o ra hai phân vùng lôgíc, thì nhu
˜
’
ng
phân vùng lôgíc này se
˜
d
¯
u
’
o
˙
’
c d
¯
a
˘
˙
t tên E: và F:. Xin nói thêm, trong Windows NT và 2000/XP
có the
ˆ
’
thay d
¯
o
ˆ
’
i tên cu
’
a các phân vùng d
¯
ı
˜
a.
2.3.3 Quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng HD
¯
H công ty Microsoft
Dù he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành có là gì, thì d
¯
e
ˆ
’
có the
ˆ
’
ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u d
¯
ie
ˆ
`
u khie
ˆ
’
n máy tính, ca
ˆ
`
n na
˙
p HD
¯
H vào bo
ˆ
˙
nho
´
’
. Vì the
ˆ
´
hãy xem xét qua quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng cu
’
a các HD
¯
H khác nhau. Chúng ta chı
’
quan
tâm d
¯
e
ˆ
´
n vie
ˆ
˙
c kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng tu
`
’
o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a cu
´
’
ng, nên se
˜
không xem xét d
¯
e
ˆ
´
n vie
ˆ
˙
c kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng tu
`
’
d
¯
ı
˜
a me
ˆ
`
m,
CD-ROM và qua ma
˙
ng. Hãy ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u tu
`
’
MS-DOS và MS Windows cu
˜
(xin d
¯
u
`
’
ng quên ra
˘
`
ng,
vie
ˆ
˙
c phát trie
ˆ
’
n và hoàn thie
ˆ
˙
n máy tính cá nhân song song vo
´
’
i su
˙
’
phát trie
ˆ
’
n cu
’
a HD
¯
H cu
’
a
Microsoft và nhu
˜
’
ng quye
ˆ
´
t d
¯
i
˙
nh su
’
’
du
˙
ng trong các HD
¯
H này có a
’
nh hu
’
o
’
’
ng ma
˙
nh d
¯
e
ˆ
´
n quye
ˆ
´
t
d
¯
i
˙
nh cu
’
a các nhà phát trie
ˆ
’
n thie
ˆ
´
t bi
˙
).
2.3 Phân vùng trên d
¯
ı
˜
a và quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng 9
Nhu
’
ba
˙
n d
¯
o
˙
c bie
ˆ
´
t, khi ba
ˆ
˙
t máy tính d
¯
a
ˆ
`
u tiên se
˜
cha
˙
y chu
’
o
’
ng trình POST (Power On Self
Test). Chu
’
o
’
ng trình xác d
¯
i
˙
nh dung lu
’
o
˙
’
ng bo
ˆ
˙
nho
´
’
, thu
’
’
nghie
ˆ
˙
m bo
ˆ
˙
nho
´
’
, và xác d
¯
i
˙
nh các thành
pha
ˆ
`
n khác (bàn phím, o
ˆ
’
cu
´
’
ng. . . ), kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng các the
’
adaptor. Trên màn hình thu
’
o
`
’
ng xua
ˆ
´
t hie
ˆ
˙
n
các thông báo ve
ˆ
`
dung lu
’
o
˙
’
ng bo
ˆ
˙
nho
´
’
, ve
ˆ
`
vie
ˆ
˙
c thu
’
’
nghie
ˆ
˙
m bo
ˆ
˙
nho
´
’
, danh sách các thie
ˆ
´
t bi
˙
nha
ˆ
˙
n
ra (o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a cu
´
’
ng và me
ˆ
`
m, bo
ˆ
˙
xu
’
’
lý, co
ˆ
’
ng COM và v.v. . . ).
Sau khi hoàn thành vie
ˆ
˙
c thu
’
’
nghie
ˆ
˙
m POST go
˙
i Int 19h. Công vie
ˆ
˙
c cu
’
a Int 19h là tìm thie
ˆ
´
t
bi
˙
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng. Vie
ˆ
˙
c tìm kie
ˆ
´
m thu
˙
’
c hie
ˆ
˙
n theo thu
´
’
tu
˙
’
xác d
¯
i
˙
nh trong Setup BIOS và theo cách
tha
˘
m dò sector so
ˆ
´
0 cu
’
a các thie
ˆ
´
t bi
˙
tu
’
o
’
ng u
´
’
ng. Ne
ˆ
´
u d
¯
ı
˜
a có the
ˆ
’
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng, thì trong sector so
ˆ
´
0 cu
’
a d
¯
ı
˜
a có ba
’
n ghi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng chính – Master Boot Record (MBR). Hai byte cuo
ˆ
´
i cùng cu
’
a
MBR – "so
ˆ
´
màu nhie
ˆ
˙
m", là da
ˆ
´
u hie
ˆ
˙
u cho bie
ˆ
´
t sector có MBR, và theo d
¯
ó d
¯
ı
˜
a có the
ˆ
’
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng.
Ngoài "so
ˆ
´
màu nhie
ˆ
˙
m" MBR còn chu
´
’
a ba
’
ng phân vùng d
¯
ı
˜
a d
¯
ã nói o
’
’
trên, và mo
ˆ
˙
t chu
’
o
’
ng trình
nho
’
– trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng chính, kích thu
’
o
´
’
c chı
’
có 446 (0x1BE) byte.
Ba
’
ng
2.1 cho tha
ˆ
´
y ca
ˆ
´
u trúc cu
’
a sector kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng chính sau khi cài d
¯
a
˘
˙
t Windows.
Ba
’
ng 2.1: Ca
ˆ
´
u trúc cu
’
a sector kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng chính
Di
˙
ch chuye
ˆ
’
n No
ˆ
˙
i dung
0x000 Mã cu
’
a trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng chính
0x1BE Ba
’
ng phân vùng o
ˆ
’
d
¯
ı
˜
a
0x1FE "So
ˆ
´
màu nhie
ˆ
˙
m" (0xAA55)
MS-DOS, Windows95 và NT ghi nho
´
’
DOS MBR trong khi cài d
¯
a
˘
˙
t. Ngoài ra cu
˜
ng có the
ˆ
’
ta
˙
o MBR cu
’
a MS vo
´
’
i câu le
ˆ
˙
nh DOS sau: fdisk /mbr.
Xin tro
’
’
la
˙
i vo
´
’
i quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng. Int 19h cu
’
a BIOS na
˙
p trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng chính vào bo
ˆ
˙
nho
´
’
máy tính và chuye
ˆ
’
n quye
ˆ
`
n d
¯
ie
ˆ
`
u khie
ˆ
’
n cho chu
’
o
’
ng trình này. Nhu
’
ng chu
’
o
’
ng trình "bé
nho
’
" này không d
¯
u
’
kha
’
na
˘
ng kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng HD
¯
H; ta
ˆ
´
t ca
’
nhu
˜
’
ng gì mà nó có the
ˆ
’
làm – d
¯
ó là na
˙
p
vào bo
ˆ
˙
nho
´
’
chu
’
o
’
ng trình ma
˙
nh ho
’
n – trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng thu
´
’
hai.
D
¯
e
ˆ
’
làm d
¯
u
’
o
˙
’
c d
¯
ie
ˆ
`
u này, nó tìm trong ba
’
ng phân vùng kích hoa
˙
t và d
¯
o
˙
c vào bo
ˆ
˙
nho
´
’
trình
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng thu
´
’
hai, ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u tu
`
’
sector lôgíc d
¯
a
ˆ
`
u tiên cu
’
a phân vùng kích hoa
˙
t. Hãy chú ý d
¯
e
ˆ
´
n
cu
˙
m tu
`
’
"ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u tu
`
’
". Vì trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng thu
´
’
hai trên các he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng khác nhau có d
¯
o
ˆ
˙
dài khác
nhau.
Trong phân vùng d
¯
u
’
o
˙
’
c d
¯
i
˙
nh da
˙
ng du
’
o
´
’
i he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng ta
ˆ
˙
p tin FAT, trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng thu
´
’
hai chie
ˆ
´
m
mo
ˆ
˙
t sector (512 byte). Trong phân vùng d
¯
i
˙
nh da
˙
ng du
’
o
´
’
i he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng ta
ˆ
˙
p tin NTFS, trình kho
’
’
i
d
¯
o
ˆ
˙
ng thu
´
’
hai chie
ˆ
´
m vài sector.
Trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng thu
´
’
hai na
˙
p lo
´
’
p chu
’
o
’
ng trình d
¯
a
ˆ
`
u tiên, ca
ˆ
`
n thie
ˆ
´
t cho vie
ˆ
˙
c kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u hành. Trong tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p MS DOS chu
’
o
’
ng trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng d
¯
o
ˆ
˙
ng na
˙
p IO.SYS theo d
¯
i
˙
a chı
’
700h, sau d
¯
ó MSDOS.SYS và chuye
ˆ
’
n quye
ˆ
`
n d
¯
ie
ˆ
`
u khie
ˆ
’
n cho SYSINIT cu
’
a môd
¯
un IO.SYS.
Ne
ˆ
´
u vì lý do nào d
¯
ó không tìm tha
ˆ
´
y trên d
¯
ı
˜
a phân vùng kích hoa
˙
t, thì quá trình kho
’
’
d
¯
o
ˆ
˙
ng
se
˜
tie
ˆ
´
p tu
˙
c vo
´
’
i vie
ˆ
˙
c xu
’
’
lý Int 18h. Tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p này trên thu
˙
’
c te
ˆ
´
ra
ˆ
´
t hie
ˆ
´
m khi su
’
’
du
˙
ng, nhu
’
ng
kha
’
na
˘
ng này có the
ˆ
’
có ích trong tru
’
o
`
’
ng ho
˙
’
p nào d
¯
ó. Trong khi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng tu
`
’
xa, khi he
ˆ
˙
d
¯
ie
ˆ
`
u
hành kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng tu
`
’
máy chu
’
, thì Int này d
¯
u
’
o
˙
’
c POST chuye
ˆ
’
n hu
’
o
´
’
ng lên ROM cu
’
a ca
˙
c ma
˙
ng.
D
¯
o
ˆ
´
i vo
´
’
i các HD
¯
H khác cu
’
a Microsoft thì quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng die
ˆ
˜
n ra tu
’
o
’
ng tu
˙
’
.
• Windows95 kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng gio
ˆ
´
ng nhu
’
DOS nhu
’
ng thay the
ˆ
´
IO.SYS và MSDOS.SYS bo
’
’
i
các ta
ˆ
˙
p tin cu
’
a mình. Các ta
ˆ
˙
p tin DOS d
¯
u
’
o
˙
’
c giu
˜
’
la
˙
i du
’
o
´
’
i các tên tu
’
o
’
ng u
´
’
ng IO.DOS và
MSDOS.DOS. Khi ba
˙
n d
¯
o
˙
c cho
˙
n kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng DOS, Windows95 se
˜
d
¯
o
ˆ
’
i tên các ta
ˆ
˙
p tin
cu
’
a mình vo
´
’
i pha
ˆ
`
n mo
’
’
ro
ˆ
˙
ng w40 và phu
˙
c ho
ˆ
`
i tên ban d
¯
a
ˆ
`
u cu
’
a các ta
ˆ
˙
p tin he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng cu
’
a
DOS. Quá trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng tie
ˆ
´
p tu
˙
c vo
´
’
i vie
ˆ
˙
c na
˙
p IO.SYS. Nhu
’
the
ˆ
´
, sector kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng cu
’
a
DOS và Windows95 là nhu
’
nhau.
10 Cài d
¯
a
˘
˙
t HD
¯
H Linux trên cùng máy tính vo
´
’
i Windows
• Windows NT4 su
’
’
du
˙
ng MBR DOS, nhu
’
ng thay the
ˆ
´
ba
’
n ghi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng cu
’
a phân vùng
kích hoa
˙
t ba
˘
`
ng cách thay the
ˆ
´
NTLDR vào cho
ˆ
˜
IO.SYS. D
¯
ây là mo
ˆ
˙
t chu
’
o
’
ng trình ma
˙
ng
và có the
ˆ
’
làm d
¯
u
’
o
˙
’
c nhie
ˆ
`
u thu
´
’
. Ví du
˙
, có the
ˆ
’
tìm ta
ˆ
˙
p tin boot.ini và ne
ˆ
´
u nhu
’
tham so
ˆ
´
timeout lo
´
’
n ho
’
n 0, thì d
¯
u
’
a ra trình d
¯
o
’
n (thu
˙
’
c d
¯
o
’
n) kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng.
Mo
ˆ
˜
i dòng cu
’
a pha
ˆ
`
n [operating systems] trong ta
ˆ
˙
p tin boot.ini xác d
¯
i
˙
nh mo
ˆ
˙
t
phu
’
o
’
ng án (mo
ˆ
˙
t HD
¯
H) kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng và d
¯
u
’
o
˙
’
c vie
ˆ
´
t theo ma
ˆ
˜
u sau:
d
¯
i
˙
a_chı
’
_trình_kho
’
’
i_d
¯
o
ˆ
˙
ng_thu
´
’
_hai="tên_go
˙
i_cu
’
a_phu
’
o
’
ng_án"
D
¯
i
˙
a chı
’
cu
’
a trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng thu
´
’
hai có the
ˆ
’
là mo
ˆ
˙
t phân vùng cu
˙
the
ˆ
’
nào d
¯
ó cu
’
a d
¯
ı
˜
a cu
˜
ng
nhu
’
ta
ˆ
˙
p tin kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng. Du
’
o
´
’
i d
¯
ây là mo
ˆ
˙
t ví du
˙
ta
ˆ
˙
p tin boot.ini:
[operating systems]
multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(3)\WINNT="Windows NT Workstation 4.00 VIETNAM"
multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(3)\WINNT="Windows NT Workstation 4.00 VIETNAM [VGA mode]" /basevideo /sos
C:\="Microsoft Windows"
C:\BOOTSECT.LNX="Linux"
Ne
ˆ
´
u ngu
’
o
`
’
i dùng cho
˙
n NT, thì se
˜
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng theo d
¯
i
˙
a chı
’
phân vùng d
¯
u
’
o
˙
’
c chı
’
trên dòng d
¯
a
ˆ
`
u
tiên. Trên dòng tu
’
o
’
ng u
´
’
ng vo
´
’
i phu
’
o
’
ng án Microsoft Windows, chı
’
d
¯
u
’
a ra "C:\", vì tên cu
’
a
ta
ˆ
˙
p tin kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng d
¯
u
’
o
˙
’
c la
ˆ
´
y theo ma
˘
˙
c d
¯
i
˙
nh: bootsect.dos. Ta
ˆ
˙
p tin d
¯
u
’
o
˙
’
c na
˙
p vào bo
ˆ
˙
nho
´
’
và quá
trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng d
¯
u
’
o
˙
’
c tie
ˆ
´
p tu
˙
c gio
ˆ
´
ng nhu
’
khi ba
’
n ghi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng d
¯
u
’
o
˙
’
c na
˙
p bo
’
’
i mã chu
’
o
’
ng trình
tu
`
’
MBR.
D
¯
o
ˆ
´
i vo
´
’
i vie
ˆ
˙
c kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng các he
ˆ
˙
tho
ˆ
´
ng khác, có the
ˆ
’
su
’
’
du
˙
ng cách d
¯
ó. Chı
’
ca
ˆ
`
n thêm vào
boot.ini các dòng chu
´
’
a liên ke
ˆ
´
t d
¯
e
ˆ
´
n ta
ˆ
˙
p tin kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng khác. Khi cho
˙
n các dòng này se
˜
kho
’
’
i
d
¯
o
ˆ
˙
ng HD
¯
H tu
’
o
’
ng u
´
’
ng. Trong ví du
˙
trên Linux cu
˜
ng d
¯
u
’
o
˙
’
c kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng theo các này. Trong ta
ˆ
˙
p
tin C:\BOOTSECT.LNX ca
ˆ
`
n ghi no
ˆ
˙
i dung cu
’
a ba
’
n ghi kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng, ta
˙
o bo
’
’
i Linux (nói d
¯
úng
ho
’
n – LILO, trình kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng tiêu chua
ˆ
’
n cu
’
a Linux).
2.3.4 Va
ˆ
´
n d
¯
e
ˆ
`
vo
´
’
i các d
¯
ı
˜
a lo
´
’
n
Trên MS-DOS và các phiên ba
’
n d
¯
a
ˆ
`
u tiên cu
’
a Windows truy ca
ˆ
˙
p to
´
’
i d
¯
ı
˜
a (trong d
¯
ó có ca
’
bu
’
o
´
’
c
kho
’
’
i d
¯
o
ˆ
˙
ng d
¯
a
ˆ
`
u tiên cu
’
a HD
¯
H) d
¯
u
’
o
˙
’
c to
ˆ
’
chu
´
’
c qua Int 13 (Int 13h) cu
’
a BIOS. Khi này su
’
’
du
˙
ng
su
˙
’
d
¯
ánh d
¯
i
˙
a chı
’
sector trên d
¯
ı
˜
a trên co
’
so
’
’
C/H/S (xem trên). Chính xác ho
’
n:
• AH — cho
˙
n thao tác;
• CH — 8 bit nho
’
ho
’
n cu
’
a so
ˆ
´
cylinder;
• CL — 7-6 bit tu
’
o
’
ng u
´
’
ng bit lo
´
’
n cu
’
a so
ˆ
´
cylinder, 5-0 tu
’
o
’
ng u
´
’
ng so
ˆ
´
sector;
• DH — so
ˆ
´
cu
’
a d
¯
a
ˆ
`
u d
¯
o
˙
c;
• DL — so
ˆ
´
cu
’
a d
¯
ı
˜
a(80h hay 81h).
(Ca
ˆ
`
n lu
’
u ý ra
˘
`
ng vie
ˆ
˙
c d
¯
ánh so
ˆ
´
cylinder va
ˆ
˙
t lý và rãnh thu
’
o
`
’
ng ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u tu
`
’
0, còn sector trên
rãnh d
¯
ánh so
ˆ
´
ba
˘
´
t d
¯
a
ˆ
`
u tu
`
’
1). Tuy nhiên trên thu
˙
’
c te
ˆ
´
so
ˆ
´
d
¯
a
ˆ
`
u d
¯
o
˙
c không quá 16, còn so
ˆ
´
sector
trên rãnh – không quá 63, và dù có dùng 10 bit d
¯
e
ˆ
’
chı
’
ra cylinder, BIOS va
ˆ
˜
n không the
ˆ
’
làm
vie
ˆ
˙
c vo
´
’
i d
¯
ı
˜
a dung lu
’
o
˙
’
ng lo
´
’
n ho
’
n 1024*63*16*512 = 528 Mbyte.
D
¯
e
ˆ
’
vu
’
o
˙
’
t qua ha
˙
n che
ˆ
´
này, ngu
’
o
`
’
i ta áp du
˙
ng nhie
ˆ
`
u cách "láu cá" khác nhau. Ví du
˙
, Extended
CHS (ECHS) hay "Large disk support" (d
¯
ôi khi còn go
˙
i là "Large") su
’
’
du
˙
ng ba bit chu
’
a dùng

Xem chi tiết: Tài liệu Linux cho người dùng docx