Hoạt động mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam

Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
Hoạt động mua lại cổ phiếu của các
doanh nghiệp Việt Nam
Danh sách nhóm : Lớp Anh 2 QTKD K44A
06 - Lê Hùng Cường
17 - Đặng Trung Kiên
18 - Nguyễn Tùng Lâm
32 - Lê Huy Quyết
35 - Vũ Văn Thiên
Giáo viên hướng dẫn : Thạc sỹ Nguyễn Thúy Anh

Lớp Anh 2 QTKD K44A 1
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
Mục Lục
Lớp Anh 2 QTKD K44A 2
I. Giới thiệu chung 3
1. Cổ phiếu quỹ là gì ? 3
2. Mục tiêu của chính sách mua lại cổ phiếu. 4
3. Các chính sách mua lại CP phổ biến. 7
II. Hoạt động mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp
Việt Nam
11
1. Các quy định của Nhà nước về chính sách mua lại cổ
phiếu của doanh nghiệp
11
2. Thực trạng hoạt động mua lại cổ phiếu của các doanh
nghiệp Việt Nam
15
3. Một số ý kiến đánh giá 16
Tài liệu tham khảo 20
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
I. Giới thiệu chung
1. Cổ phiếu quỹ là gì?
Cổ phiếu (CP) quỹ là CP do công ty đại chúng đã phát hành và được
chính công ty mua lại bằng nguồn vốn hợp pháp. Nguồn tiền để mua
thường lấy từ các quỹ phát triển kinh doanh, lợi nhuận của doanh
nghiệp
Một số điểm đáng lưu ý về CP ngân quỹ và giao dịch CP ngân quỹ:
+ CP ngân quỹ không được tính là CP đang lưu hành của công ty
phát hành và sẽ được tái lưu hành khi công ty bán ra. Tổng số CP lưu
hành bằng số CP đã phát hành - số CP ngân quỹ sẽ giảm đi khi công ty
mua lại CP làm CP ngân quỹ và sẽ tăng lên khi công ty bán ra tái phát
hành CP ngân quỹ. Số lượng CP lưu hành thay đổi, sẽ có ảnh hưởng tới
tổng lượng cung trên thị trường và do đó, sẽ ảnh hưởng tới giá CP.
+ CP ngân quỹ không được chia cổ tức và người nắm giữ CP này
không có những quyền như khi nắm giữ các CP khác. Lượng tiền công ty
dùng để chi trả cổ tức chỉ được chia cho số CP lưu hành chứ không chia
cho số CP ngân quỹ. Ngoài ra, nhà đầu tư không được hưởng một số
quyền khác khi nắm giữ CP ngân quỹ như quyền biểu quyết hay đặc biệt
là quyền được chia thêm CP mới phát hành.
+ Chỉ số giá của thị trường thay đổi khi có giao dịch của tổ chức
phát hành: Lượng CP lưu hành của công ty thay đổi khi có giao dịch CP
ngân quỹ, dẫn tới thị giá của công ty và do đó tổng giá trị của toàn thị
trường cũng thay đổi. Về lý thuyết, cần phải tính lại chỉ số giá của toàn
thị trường. Tuy nhiên, hiện nay ở Việt Nam việc tính lại chỉ số giá VN-
Index khi có giao dịch CP ngân quỹ chưa được thực hiện.
Lớp Anh 2 QTKD K44A 3
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
2. Mục tiêu của chính sách mua lại cổ phiếu
Trường hợp 1: Công ty có một lượng tiền nhàn rỗi mà chưa có kế hoạch
đầu tư hiệu quả.
Thay vì trả cổ tức cho các cổ đông, công ty mua lại CP đã phát hành làm
số lượng CP đang lưu hành giảm, dẫn đến tỉ lệ sinh lời trên mỗi CP EPS
sẽ tăng lên nếu công ty vẫn duy trì tốt hoạt động kinh doanh và do đó, sẽ
có lợi cho các cổ đông hiện hữu. Ngoài ra, về phía các nhà quản lý công
ty, họ cũng kỳ vọng vào việc giá CP sẽ tăng lên trong tương lai khi mua
lại CP làm CP ngân quỹ. Tuy nhiên, cũng cần phải lưu ý rằng, việc mua
lại CP đã phát hành làm giảm lượng tiền và do đó làm giảm cơ hội đầu tư
mở rộng sản xuất kinh doanh của công ty. Ðiều này có thể sẽ ảnh hưởng
tới khả năng sinh lời của công ty trong thời gian tới.
Trường hợp 2: Theo các nhà quản lý công ty, CP của công ty đang bị
đánh giá thấp. Việc công ty mua lại CP sẽ làm giảm lượng cung, do đó
thường có ảnh hưởng tốt tới biến động giá CP trên thị trường. Ðây là cách
can thiệp của một số công ty khi giá CP đang giảm. Trường hợp này đã
Lớp Anh 2 QTKD K44A 4
Nhiều doanh nghiệp niêm yết mua lại CP của
chính mình làm CP quỹ.
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
từng diễn ra ở Việt Nam trong thời kỳ giá các CP có chiều hướng đi
xuống, chất lượng mua sụt giảm. Những lệnh đặt mua CP của chính tổ
chức phát hành đã làm cho giao dịch trên thị trường sôi động hơn, đồng
thời giúp giá CP không xuống dốc nhanh.
Các công ty sẽ tiến hành mua ngược (repurchase) CP vì một số lý do sau
đây. Thứ nhất, khi một công ty nhận thấy CP của họ đang đuối giá trên
thị trường chứng khoán công ty sẽ tiến hành mua lại CP, nhờ đó đẩy giá
CP lên. Thứ hai công ty mua lại CP để thưởng cho các nhân viên cấp cao
dưới dạng quyền mua CP, như một biện pháp khích lệ. Trên bảng cân đối
kế toán, CP quĩ được ghi vào mục vốn cổ đông (shareholder equity)
nhưng mang giá trị âm.
Về lý thuyết, việc mua vào cổ phiêu quỹ sẽ làm giảm lượng CP đang lưu
hành, hạn chế cung trên thị trường. Nếu xu hướng này thể hiện mạnh và
phổ biến sẽ tạo một sức hút cần thiết khi nguồn cung đang bội thực. Khi
mua vào CP quỹ, doanh nghiệp gián tiếp khẳng định dược hiệu quả hoạt
động của mình tốt; bởi theo quy định hiện hành, tình hình kinh doanh
hiện tại của doanh nghiệp không thua lỗ và không có nợ quá hạn mới
được thực hiện.
Mặt khác, việc mua vào đồng nghĩa với nhận định giá CP đó đang ở mức
hấp dẫn hoặc thấp hơn giá trị thực, tạo một cơ sở tham khảo cho nhà đầu
tư. Mức giá đó cũng được xem là cơ hội để doanh nghiệp mua vào đầu tư
để có thể thu lợi bán ra khi giá tăng trở lại. Đáng chú ý là phần lãi từ CP
quỹ không được coi là lợi nhuận và doanh nghiệp không phải nộp thuế.
Mặc dù việc mua lại CP làm gia tăng lãi suất đối với từng CP nhưng
không phải vì thế mà giá trị của công ty sẽ được nâng cao. Rốt cục công
ty đã phải xuất tiền để mua CP và các nhà đầu tư sẽ điều chỉnh việc đánh
Lớp Anh 2 QTKD K44A 5
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
giá CP tương ứng.Vì vậy, nếu chỉ vì mục đích làm gia tăng lãi suất đối
với từng CP mà tiến hành mua lại CP thì biện pháp đó chưa hẳn là hợp lý.
Việc mua lại CP của công ty sẽ ảnh hưởng đến giá trị của công
ty trên hai phương diện. Trước hết, việc đó phản ánh kế hoạch
hoạt động của công ty, kể cả trong trường hợp công ty không có
chủ trương công bố rộng rãi kế hoạch đó. Mặt khác, nếu công ty
phải vay vốn để mua lại CP thì cơ cấu vốn của công ty sẽ thay
đổi một cách đáng kể.
Các quyết định về sách lược tài chính của một công ty phản ánh những
nhận định của cấp quản lý công ty về tương lai của công ty đó. Việc
thông báo mua lại CP chứng tỏ rằng công ty rất tin tưởng vào triển vọng
kinh doanh của mình và cho rằng mua lại CP chính là phương pháp đầu
tư tối ưu.
Việc mua lại CP cũng có thể có nghĩa là công ty chưa có cách nào sử
dụng kinh phí của mình tốt hơn.Với nhận định như vậy, các cổ đông có
thể bán bớt CP của họ và điều đó ảnh hưởng xấu đến khả năng tăng giá
CP của công ty. Chẳng hạn, IBM không thu được lợi ích gì đáng kể qua
việc bỏ ra 27 tỷ USD để mua lại CP của mình trong những năm 1995 -
2000, hơn nữa điều đó lại khiến cho các nhà phân tích thêm băn khoăn về
khả năng tiếp tục chinh phục thị trường của Công ty này. Mặt khác, nếu
bản thân các nhà quản lý của công ty cũng tham gia mua lại CP thì đến
khi họ bán những CP đó, người ta sẽ cảm thấy rằng thậm chí cả cấp quản
lí của công ty cũng không yên tâm về giá trị của các CP này. Thật vậy,
nếu CP có thể sinh lợi thì cớ sao lại bán nó đi?
Lớp Anh 2 QTKD K44A 6
Việc mua lại CP quỹ
chủ yếu nhằm ổn
định lòng tin của nhà
đầu tư
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
3. Các chính sách mua lại CP phổ biến.
3.1. Các hình thức mua lại cổ phần:
Các doanh nghiệp thực hiện các chương trình mua
lại cổ phần theo một số cách thức:
• Chào mua với giá cố định.
• Mua lại CP trên thị trường mở
• Mua lại CP theo hình thức đấu giá kiểu Hà
Lan
• Phân phối quyền bán lại có khả năng chuyển nhượng
• Mua lại CP mục tiêu.
3.1.1. Chào mua với giá cố định
Mua trực tiếp từ các cổ đông của mình bằng một cách đưa ra một giá đệm
(thường cao hơn giá thị trường). Chẳng hạn như ở Mỹ, chênh lệch giữa 2
mức giá này thường là 20 - 25%. Tỷ lệ cổ phần mà công ty dự kiến mua
lại thường dao động trong phạm vi 15 – 19% tổng số cổ phần đang lưu
hành, và chương trình mua lại cổ phần thường kéo dài trong vòng 3 – 4
tuần. Nếu số lượng cổ đông chào bán lớn hơn lượng dự tính, thì công ty
có thể mua lại nhiều hơn số cổ phần ban đầu định mua (Nếu doanh
nghiệp có đủ khả năng tài chính). Trong trường hợp số cổ đông chào bán
quá ít, doanh nghiệp có thể mua lại số cổ phần đó và kéo dài thời gian
chào mua hoặc hủy bỏ kế hoạch mua lại CP.
3.1.2. Mua lại CP trên thị trường mở:
Lớp Anh 2 QTKD K44A 7
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
Mua cổ phần ở thị trường tự do, hay có thể thương lượng riêng để mua lại
từ những người nắm giữ lượng lớn các cổ phần như là các định chế chẳng
hạn.
Doanh nghiệp có thể thực hiện việc mua lại theo kiểu này với thời gian
dài, hàng tháng – thậm chí là hàng năm, mà chỉ mua với giá thị trường.
Do đó hình thức mua này ít mang tính chất đột ngột hơn, và hiệu quả báo
hiệu của nó có thể thấp hơn việc mua với giá ấn định. Bên cạnh đó, doanh
nghiệp có thể tốn chi phí ít hơn cho chương trình mua lại này, vì họ
không phải đưa ra giá cao hơn để thu hút các cổ đông hiện hữu. Về phía
các cổ đông, họ có một lợi thế tiềm năng về thuế mà không có được khi
nhận cổ tức bằng tiền (vì họ có thể nhận được 1 khoản lời vốn – là phần
chênh lệch khi bán CP và giá mua trong quá khứ). Thông thường thì
chương trình này được đưa ra khi doanh nghiệp đó vừa trải qua một thời
kỳ sụt giá trên thị trường.
3.1.3. Mua lại CP theo hình thức đấu giá kiểu Hà Lan:
Đây là một hình thức mới xuất hiện ở Mỹ vào
những năm 1980 mà các công ty có thể thay thế
cho phương thức chào mua công khai với giá cố
định. Đến cuối năm 1980, mỗi năm có hơn hai
mươi công ty ở Mỹ thực hiện kiểu mua lại CP qua
cách này. Trong phương pháp này, doanh nghiệp
xác định một biên độ giá và số CP định mua lại. Những cổ đông quan tâm
đến chương trình này sẽ gửi đến công ty một đề nghị bán lại với mức giá
tối thiểu mà họ có thể chấp nhận được (dĩ nhiên là mức giá này phải nằm
trong biên độ giá đã xác định). Sau đó, công ty tập hợp các đề nghị chào
bán này lại và sắp xếp chúng thứ tự ưu tiên từ thấp tới cao để có thể mua
lại số CP mong đợi với chi phí thấp. Tại Mỹ, theo điều khoản về sự công
Lớp Anh 2 QTKD K44A 8
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
bằng trong Đạo luật về Ủy Ban Sở giao dịch chứng khoán năm 1934,
mức giá này sẽ được công ty trả cho tất cả những người chào bán với một
mức giá đúng mức giá mà công ty xác định mua đủ hoặc thấp hơn. Thông
thường, mức giá xác định thường cao hơn giá thị trường khoảng 2%, và
giá tối đa có thể đạt xấp xỉ giá mua lại trong phương pháp chào mua theo
giá cố định. Và chênh lệch trong cách mua lại CP theo kiểu này so với giá
thị trường (tính trung bình) thường thấp hơn so với cách mua với giá cố
định.
3.1.4. Phân phối quyền bán lại có khả năng chuyển nhượng:
Đây là một bước cải tiến khác trong việc mua lại CP. Theo phương pháp
này, các cổ đông có quyền bán lại cho công ty ở một mức giá thực hiện
xác định trong một khoảng thời gian nhất định (trước thời điểm đáo hạn).
Những cổ đông không muốn thực hiện quyền bán lại có thể giao dịch các
quyền chọn bán trên thị trường thứ cấp được lập ra cho mục đích này.
Theo đó, các cổ đông có giá đăng ký bán lại CP cao có thể bán quyền cho
các cổ đông có giá đăng ký thấp để thu 1 khoản tiền. Mặt khác, do chỉ có
những cổ đông đặt giá bán lại ở mức thấp mới bán được CP mà họ đang
nắm giữ cho công ty nên tổng các khoản thuế (đánh vào thu nhập từ lời
vốn) mà cổ đông phải chịu giảm đi và chi phí cho việc thực hiện mục tiêu
thâu tóm không tăng lên.
3.1.5. Mua lại CP mục tiêu:
Là phương pháp mua lại CP nhằm vào một mảng cổ đông nhất định. Một
trong những đối tượng của phương pháp này có thể là các cổ đông nhỏ.
Mục đích của việc này là giảm thiểu chi phí cho việc phục vụ các tài
khoản nhỏ. Trên thị trường Mỹ, thực tế cho thấy mức giá đưa ra cao hơn
mức giá thị trường khoảng 10%. Tuy nhiên, phần nhiều phương pháp này
lại nhắm vào một cổ đông duy nhất nắm giữ 1 lượng lớn CP. Trong
Lớp Anh 2 QTKD K44A 9
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
trường hợp đó, các điều khoản cụ thể của giao dịch mua lại CP được thỏa
thuận giữa công ty và cổ đông, do đó cổ đông mục tiêu thường được
hưởng những khoản ưu đãi nhất định, chẳng hạn như họ có thể được trả
cao hơn giá thị trường 13%. Hình thức này thường xảy ra khi có sự tranh
giành quyền kiểm soát công ty.
So sánh cơ bản Chi phí >Pm Thời gian Hiệu quả
Đấu giá kiểu Hà lan 2% Xác định Cao nhất
Phân phối quyền bán lại có khả
năng chuyển nhượng
3-5% Xác định Cao nhì
Mua lại CP mục tiêu 13% Ngắn Cao
Mua trên thị trường mở 0% Dài Cao
Mua với giá cố định 20-25% Xác định Khá cao
Kết luận: Tùy vào tình hình của doanh nghiệp mà lựa chọn những hình
thức khác nhau để đem lại hiệu quả cao nhất, nhưng nhìn chung, hình
thức mua lại theo kiểu Hà Lan là hiệu quả hơn hẳn.
Lớp Anh 2 QTKD K44A 10
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
II. Hoạt động mua lại cổ phiếu của các doanh
nghiệp Việt Nam.

1. Các quy định của Nhà nước về chính sách mua lại cổ phiếu của
doanh nghiệp: (thông tư số 18/2007/TT-BTC ngày 13 tháng 03 năm
2007 hướng dẫn việc mua, bán lại CP và một số trường hợp phát hành
thêm CP của các công ty đại chúng)
1.1. Báo cáo và công bố thông tin (điều 4 TT18/2007/TT-BTC)
Điều 4
4.1. Công ty đại chúng mua lại CP, bán CP quỹ phải báo cáo Ủy ban
Chứng khoán Nhà nước bằng văn bản đồng thời công bố thông tin trên
phương tiện thông tin đại chúng chậm nhất là 7 ngày trước ngày thực
hiện việc mua lại hoặc bán. Báo cáo và công bố thông tin bao gồm nội
dung chủ yếu sau:
a. Mục đích mua lại CP hoặc bán CP quỹ;
b. Số lượng CP tối đa dự kiến mua lại hoặc bán;
c. Nguồn vốn để mua lại;
d. Nguyên tắc xác định giá;
đ. Thời gian thực hiện giao dịch;
e. Tên công ty chứng khoán được chỉ định thực hiện giao dịch;
g. Giá nêu trong bản công bố thông tin (nếu có).
4.2. Trong trường hợp công ty công bố giá mua lại thì giá mua lại phải
được ghi rõ là giá dự kiến. Giá mua lại được xác định và công bố trước
ngày thực hiện việc mua lại.
Lớp Anh 2 QTKD K44A 11
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
4.3. Công ty đại chúng có CP niêm yết trên sở giao dịch chứng
khoán/Trung tâm giao dịch chứng khoán, khi mua lại CP của chính mình,
bán CP quỹ phải đồng thời báo cáo Sở giao dịch chứng khoán/Trung tâm
giao dịch chứng khoán và thực hiện công bố thông tin trên phương tiện
công bố thông tin của Sở giao dịch chứng khoán/Trung tâm giao dịch
chứng khoán. Thời điểm báo cáo, công bố thông tin như quy định tại
điểm 4.1.
1.2. Điều kiện mua lại CP
Theo thông tư số 18/2007/TT-BTC ngày 13 tháng 03 năm 2007 hướng
dẫn việc mua, bán lại CP, công ty đại chúng mua lại CP của chính mình
để làm CP quỹ phải đáp ứng các điều kiện sau:
Điều 1:
1.1. Có Nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông thông qua đối với trường
hợp mua lại trên 10% nhưng không quá 30% tổng số cổ phần đã phát
hành, hoặc Nghị quyết của Hội đồng quản trị thông qua đối với trường
hợp mua lại không quá 10% tổng số cổ phần đã phát hành trong mỗi 12
tháng. Trường hợp Công ty đại chúng mua lại CP của chính mình dẫn đến
số lượng CP quỹ đạt tới 25% trở lên trong tổng số CP đang lưu hành của
công ty, Công ty phải thực hiện chào mua công khai theo quy định của
Luật Chứng khoán và hướng dẫn tại Mục III của Thông tư 18.
• Có đủ vốn để mua lại CP quỹ từ các nguồn sau:
a. Nguồn thặng dư vốn;
b. Lợi nhuận để lại;
c. Các nguồn khác theo quy định của pháp luật.
Lớp Anh 2 QTKD K44A 12
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
• Có phương án mua lại trong đó nêu rõ thời gian thực hiện, nguyên
tắc xác định giá.
1.3. Các trường hợp không được thực hiện việc mua lại CP của chính
mình.
2.1. Công ty không được thực hiện việc mua lại CP của chính mình trong
các trường hợp sau:
a. Đang kinh doanh thua lỗ hoặc đang có nợ quá hạn;
b. Đang trong quá trình chào bán CP để huy động thêm vốn;
c. Đang thực hiện tách, gộp CP;
d. CP của công ty đang là đối tượng chào mua công khai.
2.2. Công ty không được mua cổ phần của các đối tượng sau làm CP quỹ:
a. Người quản lý công ty; vợ, chồng, cha, cha nuôi, mẹ, mẹ nuôi, con, con
nuôi, anh chị em ruột của cá nhân đó;
b. Người sở hữu cổ phần có hạn chế chuyển nhượng theo quy định của
pháp luật và điều lệ công ty;
c. Cổ đông có cổ phần chi phối, trừ trường hợp nhà nước thực hiện bán
bớt cổ phần để giảm tỷ lệ sở hữu.
1.4. Thực hiện giao dịch
Điều 5:
5.1. Công ty đại chúng có CP niêm yết trên Sở giao dịch chứng
khoán/Trung tâm giao dịch chứng khoán, khi thực hiện mua lại CP của
chính mình, bán CP quỹ phải tuân thủ các quy định về mua lại CP và bán
CP quỹ của Sở giao dịch chứng khoán/Trung tâm giao dịch chứng khoán.
Lớp Anh 2 QTKD K44A 13
Chính sách mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam
5.2. Công ty đại chúng không có CP niêm yết tại Sở giao dịch chứng
khoán hoặc Trung tâm giao dịch chứng khoán, khi mua lại CP chỉ được
thực hiện thông qua một công ty chứng khoán làm môi giới, không được
gây ảnh hưởng đến giá cả giao dịch, giá trị mua lại tối đa không được
vượt quá 10% tổng khối lượng giao dịch của CP này trong ngày.
5.3. Công ty đại chúng phải kết thúc việc mua lại CP hoặc bán CP quỹ
theo thời gian nêu trong bản công bố thông tin nhưng tối đa không quá 90
ngày kể từ ngày bắt đầu thực hiện giao dịch.
5.4. Trong thời hạn mười ngày, sau khi kết thúc giao dịch mua lại CP
hoặc bán CP quỹ, công ty đại chúng phải báo cáo kết quả giao dịch với
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và công bố thông tin ra công chúng;
Trường hợp công ty không thực hiện hết số lượng CP dự kiến mua, bán
lại, công ty phải báo cáo và công bố lý do không hoàn thành.
Công ty đại chúng có CP niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán/Trung
tâm giao dịch chứng khoán phải đồng thời báo cáo kết quả giao dịch với
Sở giao dịch chứng khoán/Trung tâm giao dịch chứng khoán.
1.5. Thay đổi giao dịch
Công ty đại chúng không được phép thay đổi ý định hoặc phương án mua
lại CP, bán CP quỹ như đã báo cáo và công bố thông tin ra công chúng,
trừ trường hợp bất khả kháng thì phải báo cáo và công bố lý do.
1.6. Quản lý và hạch toán CP quỹ:
thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Tài chính.
Lớp Anh 2 QTKD K44A 14

Xem chi tiết: Hoạt động mua lại cổ phiếu của các doanh nghiệp Việt Nam