Làm sao để đào tạo nhân viên giỏi ?

Giữ chân nhân viên có chuyên môn giỏi trong doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
 Việc cởi bỏ nhiều thủ tục hành chính trong việc cấp phép cho DN nhanh
đi vào hoạt động đã tạo đà thuận lợi cho nhiều hộ kinh doanh muốn trở
thành DN. Tuy nhiên, nhiều DN sau khi đăng ký kinh doanh thường
không đi vào hoạt động ngay. Một số DN khi đăng ký thành lập không
phải là DN mới mà chỉ là chi nhánh hoặc là công ty con của các DN khác
với mục đích cá nhân nhằm tư lợi. Một số khác thì thành lập theo mục
đích giành quyền được mua hoá đơn đỏ VAT.
 Ngoài ra, DNVVN cũng khó tiếp cận với nguồn vốn ngân hàng, bị cản
trở về ưu đãi đất đai… Riêng về khả năng tiếp cận vốn, theo điều tra của
Bộ Kế hoạch và Đầu tư, chỉ có 32,38% DNVVN có khả năng được tiếp
cận vốn ngân hàng, 35,24% khó tiếp cận và 35,38% không được tiếp cận.
Khó khăn về tài chính do không có tài sản đảm bảo chiếm tới 77%, thứ
đến là chuyện ngân hàng không cho vay do họ không tin cậy vào khả
năng và độ an toàn của dự án.
 Không chỉ có khó khăn trên, mà một khảo sát của Bộ Kế hoạch và Đầu tư
đối với 63.000 DNVVN cho thấy, 55,63% chủ DN loại trên chỉ có bằng
trung cấp trở xuống, 43,3% nhân công của DN có trình độ học vấn là sơ
cấp và phổ thông các cấp. Do nằm chủ yếu trên địa bàn nông thôn và
trong hộ gia đình nên lực lượng nhân công trong DNVVN có trình độ học
vấn thấp. Số lao động có trình độ trung cấp chỉ chiếm 9,8%, là nghệ nhân
trong các làng nghề chỉ chiếm 0,06%, số lao động được xem là có tay
nghề cũng chỉ chiếm 25%.
Trình độ học vấn thấp, làm việc theo kiểu tự phát nên khả năng làm việc
theo nhóm, quản lý, giao tiếp, trình độ ngoại ngữ của đội ngũ nhân lực còn
yếu. Điều này gây khó khăn cho họ khi làm việc với đối tác nước ngoài. Do
vậy, chuyện không cạnh tranh nổi trước áp lực lớn từ thị trường dẫn tới
nhiều DNVVN phá sản là điều bình thường trong thời kỳ hội nhập.
Môn Quản trị nguồn nhân lực
5
Giữ chân nhân viên có chuyên môn giỏi trong doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
 Về thị trường và khả năng cạnh tranh. Các DNVVN có một thị trường
tiềm năng rất lớn bởi nước ta có dân số gần 80 triệu người, trong đó 80%
ở nông thôn nên mức độ yêu cầu vệ chất lượng hàng hoá và dịch vụ chưa
cao. Tuy nhiên, hiện tại thị trường trong nước lại bị hàng nhập lậu từ
nước ngoại tràn ngập, đặc biệt là hàng tiêu dùng gây nhiều khó khăn cho
các DNV&N vì đó là thị trường của họ. Trong khi đó , do thiếu vốn, công
nghệ thiết bị lạc hâu nên các DNVVN không có khả năng hạ giá hàng để
cạnh tranh. giành lại thị trường.
Những khó khăn % Trong số doanh
nghiệp
% Trong tổng công ty
Thiếu vốn 44, 29 68, 57
Khó khăn về thị trường
trong nước
26, 43 37, 62
Khó khăn về thị trường
ngoài nước
5, 00 28, 09
Thiếu vật tư 8, 57 24, 52
Năng lực hạn chế 18, 57 _
Nguồn:Số liệu điều tra của viện nghiên cứu quản lý kinh tế Việt Nam tại
Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai. Tạp chí nghiên cứu kinh tế số 4, tháng 4/96
tr. 32.

 Để có thể giữ chân được người giỏi trong doanh nghiệp vừa và nhỏ thì
cần phải có một sự thay đổi nhận thức ở phía chính phủ cũng như chủ
doanh nghiệp. Về phía chính phủ thì hầu như các doanh nghiệp ở Việt
Nam là doanh nghiệp vừa và nhỏ, còn mang nặng tư tưởng nông dân
nhưng số lượng doanh nghiệp loại này chiếm phần lớn trong các doanh
nghiệp của Việt Nam. Hơn nữa, sự ra đời và phát triển của các doanh
nghiệp này cũng hợp với quy luật phát triển vì từ một nền nông nghiệp đi
lên, không thể xuất hiện các doanh nghiệp lớn có trình độ được. Do đó,
Môn Quản trị nguồn nhân lực
6
Giữ chân nhân viên có chuyên môn giỏi trong doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
chính phủ nên có định hướng và biện pháp hỗ trợ cho các doanh nghiệp
này.
 Về phía doanh nghiệp thì chủ doanh nghiệp cũng cần phải được đào tạo
và chuẩn bị thật kỹ trước lúc thành lập doanh nghiệp. Trong quá trình
hoạt động cũng cần phải thường xuyên học hỏi, đào tạo thêm để có thể
xây dựng và phát triển được doanh nghiệp của mình. Một người chủ
doanh nghiệp giỏi sẽ biết cách phát huy những lợi thế của doanh nghiệp
nhỏ và hạn chế những bất lợi của doanh nghiệp lớn. Do đó sẽ thu hút
được những người giỏi trung thành với doanh nghiệp mình.
Hiện nay, vấn đề sử dụng lao động ở doanh nghiệp vừa và nhỏ đang cần
được bàn luận nghiêm túc. Các doanh nghiệp nhỏ thường gặp những thiếu
sót hoặc sai lầm sau trong quan hệ sử dụng lao động mà một số biểu hiện rõ
nhất là:
• Thiếu chính sách, quy định và quy trình làm việc, từ đó dẫn đến hợp
đồng thuê lao động không cụ thể, rõ ràng.
• Thiếu bản mô tả công việc và trách nhiệm cho từng vị trí
• Không nhất quán trong chính sách và hành động. Có sự thiên vị trong
một cá nhân hay một nhóm nhân viên. Đối với một số công ty là gia đình
thì rất khó để đưa hoạt động công ty vào quy củ hơn. Đối với Công ty Cổ
phần thì càng gặp vấn đề về trách nhiệm và quyền hạn hơn. Vì là lợi ích
chung nên sự quyết đoán trong công việc gặp nhiều vấn đề phát sinh mà
cách giải quyết thường trì trệ và hiếm khi đồng nhất.
4.Thế nào là giữ chân nhân viên giỏi và sự cần thiết phải giữ chân nhân
viên giỏi.
Giữ chân nhân viên giỏi là chiến lược, không phải là biện pháp đối phó
nhất thời.Giữ chân nhân viên giỏi là dung các biện pháp nhằm tạo điều kiện
thuận lợi nhất, khiến những nhân viên giỏi cảm thấy thảo mãn với công việc
Môn Quản trị nguồn nhân lực
7
Giữ chân nhân viên có chuyên môn giỏi trong doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
của mình. Để từ đó họ đảm nhiệm công việc 1 cách tốt nhất, giúp doanh
nghiệp vuợt qua những khó khăn, thử thách, ngày càng hùng mạnh hơn.
Việc giữ chân nhân viên giỏi phụ thuộc vào tính quyết định và hấp dẫn của
môi trường làm việc.
Chương II. Thực trạng nhân viên có chuyên môn giỏi với các
doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam.
1.Khu vực doanh nghiệp nhà nước.
Ngày nay, công tác đào tạo bồi dưỡng, thu hút và giữ chân người tài
trong công tác bộ máy hành chính nhà nước vẫn tiếp tục là vấn đề giành
được nhiều sự quan tâm của Đảng, nhà nước và xã hội. Tuy nhiên, khi đất
nước bước vào ngưỡng cửa hội nhập, sự chuyển dịch chất xám từ khối hành
chính nhà nước đến khu vực tư ngày càng rõ nét. Hiện tượng công chức có
năng lực, trình độ, có chí tiến thủ xin thôi việc, bỏ việc, xin chuyển công tác
đã trở thành 1 làn sóng khá phổ biến. Chỉ tính riêng thành phố Hồ Chí Minh,
từ năm 2003 đến năm 2007, trung bình mỗi năm có 1.500 cán bộ, công chức
chủ động bỏ nhiệm sở chuyển sang khu vực ngoài nhà nước. Trong các
ngành nghề, các ngành có hiện tượng chảy máu chất xám nhiều nhất là
ngành tài chính, ngân hàng, giáo dục, y tế…
Theo tin247.com:
Vừa qua, UBND TPHCM đã phải báo cáo Bộ Nội vụ về tình trạng cán bộ,
công chức bỏ việc “rộng khắp” tại địa phương này với con số lên gần 6.500
người.
Trong đó, số cán bộ bỏ việc ở khối quản lý nhà nước kể cả CBCC xã -
phường là 698 người; khối sự nghiệp giáo dục: 3.034 người; khối sự nghiệp
y tế: 849 người và sự nghiệp khác là 1.841 người. Đông nhất phải kể đến Y
tế là 576, Sở GD&ĐT 288, Sở GT&CC (nay là Sở GT&VT) 247 người
Thành phần nghỉ việc có đủ, từ lãnh đạo Sở cho đến trưởng phó phòng ban,
Môn Quản trị nguồn nhân lực
8
Giữ chân nhân viên có chuyên môn giỏi trong doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
GĐ các đơn vị trực thuộc, chuyên viên lâu năm…
Có nơi như Ban Quản lý dự án Đại lộ Đông Tây, Ban Quản lý Khu Công
nghệ cao, Sở Thương mại… có trên 20 kỹ sư, trưởng các bộ phận chuyên
môn xin ra ngoài làm!
*Giám đốc Công ty chứng khoán thuộc một Ngân hàng quốc doanh hàng
đầu Việt Nam đã than thở, công ty ông là một trong những công ty chứng
khoán đầu tiên trên thị trường và để đi vào lĩnh vực mới mẻ này, công ty đã
đầu tư rất nhiều để có được những nhân viên giỏi về nghiệp vụ. Tuy nhiên,
trong gần 2 năm gần đây, khi thị trường chứng khoán phát triển nhanh kéo
theo sự ra đời của hàng loạt các công ty chứng khoán thì nhân viên của công
ty đã trở thành đối tượng săn tìm của các công ty mới thành lập với rất nhiều
lời mời hấp dẫn.
Vị giám đốc này cho biết, đến bây giờ, công ty còn rất ít những nhân
viên cũ, hầu hết những người do công ty đầu tư đào tạo và có ý định sử dụng
dài hạn đã ra đi và nắm giữ các vị trí cao ở các công ty chứng khoán mới. Để
phát triển, công ty lại tiếp tục phải đầu tư đào tạo nhưng cũng lại tiếp tục
chứng kiến những người giỏi ra đi. Và dường như việc giữ người giỏi ở lại
làm việc đang khiến vị giám đốc này đau đầu hơn cả sự lên xuống của thị
trường chứng khoán. Đây có lẽ là một điển hình của tình trạng mất nhân
viên giỏi hiện nay.
Theo vietbao.com:
Trong khi hầu hết các dự báo đều khẳng định lạm phát trong năm 2008
sẽ tiếp tục có nguy cơ tăng cao, thì ở Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
(NHNN) - cơ quan đóng vai trò chủ đạo trong việc kiềm chế lạm phát, hàng
trăm cán bộ, công chức có năng lực, trình độ và tâm huyết lần lượt nộp đơn
xin thôi việc. Trong số đó, có cả cán bộ lãnh đạo cấp vụ và cấp phòng.
Môn Quản trị nguồn nhân lực
9
Giữ chân nhân viên có chuyên môn giỏi trong doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
Sáng 26/12/2007, vụ trưởng đầu tiên của NHNN nộp đơn xin thôi việc
vì lý do riêng và để tìm công việc phù hợp hơn. Đó là ông Kiều Hữu Dũng,
Vụ trưởng Vụ Các ngân hàng và Tổ chức tín dụng phi ngân hàng.
Tuy nhiên, ông Dũng không phải là cán bộ lãnh đạo cấp vụ cuối cùng rời
khỏi NHNN vì lý do tương tự. Những cán bộ trẻ được đào tạo bài bản, có
kiến thức về cả vĩ mô lẫn vi mô, nắm vững cơ chế, chính sách tài chính,
ngân hàng, có nhiều kinh nghiệm và nhiều mối quan hệ như ông Dũng chính
là đối tượng mà các tổ chức tín dụng ""trải thảm đỏ" mời chào.
2.Khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh.
Theo Doanh nhan 360, nhân viên giỏi chi phối đến sức mạnh cạnh tranh
cho doanh nghiệp bởi họ tác động trực tiếp đến hoạt động thực thi chiến
lược kinh doanh của tổ chức. Chiến lược kinh doanh là yếu tố then chốt của
kinh doanh thành công. Có chiến lược đúng đắn thì khả năng thành công đã
là 50% . Tuy nhiên, một số doanh nghiệp Việt nam gần đây đang lâm vào
tình trạng khủng hoảng về chiến lược kinh doanh bởi có 1 thực trạng là tỷ lệ
nhân viên giỏi xin thôi việc ở công ty để sang làm cho doanh nghiệp nước
ngoài đang có xu hướng gia tăng.
Trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam, niềm tin giữa doanh
nghiệp và nhân viên bị sa sút nghiêm trọng. Mỗi một đợt phỏng vấn, các
doanh nghiệp luôn tìm được ra những nhân viên( có thể là có chuyên môn
giỏi, cũng có thể là không) nhưng họ làm được bao lâu thì đã ra đi? Con số
có thể nói là rất ngắn: chỉ từ 3-6 tháng- một khoảng thời gian mà họ chưa thể
đáp ứng được gì nhiều cho công ty, không kể đến những tổn thất mà doanh
nghiệp phải chịu.
Nghiên cứu của viện quản lý kinh tế trung ương trong thời gian 2001-
2003 cho thấy: Tỷ lệ luân chuyển lao động giữa các công ty nước ngoài lên
đến 43% .
Môn Quản trị nguồn nhân lực
10
Giữ chân nhân viên có chuyên môn giỏi trong doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
Nhiều doanh nghiệp tham gia trả lời điều tra về môi trường đầu tư của WB
than phiền rằng họ thấy kỹ năng và trình độ của người lao động hiện có là 1
hạn chế lớn.Tỷ lệ luân chuyển lao động cao bởi nhiều lao động giỏi nhất tự
nguyện chuyển sang các doanh nghiệp khác( hoặc bị doanh nghiệp khác mua
chuộc ).
Một nghiên cứu gần đây về khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
của Viện Quản lý kinh tế trung ương đã chứng minh cho vấn đề này. Nghiên
cứu này cho thấy trong thời gian từ năm 2001 đến năm 2003, tỷ lệ luân
chuyển lao động giữa các công ty nước ngoài lên đến tỷ lệ đáng sửng sốt là
43%.
Mức độ luân chuyển cao nhất trong các ngành dệt may và giày dép.
Trong số những việc làm hay thay đổi nhiều này, 42% đòi hỏi tay nghề.
Theo thông tin do các công ty mất lao động cung cấp, 32% trong số đó
chuyển sang các công ty nước ngoài khác, 23% chuyển sang thành lập doanh
nghiệp riêng và 18% nhận việc trong các doanh nghiệp trong nước (chưa có
thông tin về số còn lại).
Mức độ luân chuyển lao động ở miền Nam có lẽ là cao nhất. Cuộc điều
tra ba vòng về các doanh nghiệp vừa và nhỏ do Viện Khoa học lao động xã
hội thực hiện cho thấy sự khác biệt đáng kể giữa một bên là Hà Nội và Hải
Phòng và bên kia là TP.HCM.
Tại Hà Nội, hơn 10% số doanh nghiệp điều tra trong vòng hai bị mất lao
động trong năm, và gần như cũng từng ấy doanh nghiệp phải tuyển dụng lao
động mới.
Ngược lại, tại thành phố Hồ Chí Minh, gần một nửa doanh nghiệp mất
lao động và cũng tỷ lệ như vậy phải tuyển dụng lao động mới. Hình như
mức độ luân chuyển cao này cũng chủ yếu là tự nguyện và có rất ít trường
Môn Quản trị nguồn nhân lực
11
Giữ chân nhân viên có chuyên môn giỏi trong doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
hợp lao động bị sa thải. Trong đa số các trường hợp này, sự chủ động hình
như từ phía người lao động chứ không phải từ phía doanh nghiệp.
BIỂU ĐỒ THẾ HIỆN TỶ LỆ NHÂN VIÊN BỎ VIỆC
GIAI ĐOẠN 1998- 2010

Vị trí càng cao thì tỷ lệ nhân viên thôi việc càng nhiều. Dự báo trong năm
2006-2007, thị trường nhân lực sẽ “nóng” ở nhóm lao động chuyên nghiệp
và quản lý”.
Trong đó, lao động chuyên nghiệp trong khối kinh do anh và không kinh
doanh là đối tượng thay đổi công việc thường xuyên nhất, từ 11% - 14% vào
năm 2005, và dự báo vào năm 2007 thị trường "nóng" sẽ tập trung vào nhóm
Môn Quản trị nguồn nhân lực
12
Năm
13.3
16.4
15.5
11.9
3.3
%
Giữ chân nhân viên có chuyên môn giỏi trong doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
lao động chuyên nghiệp, quản lý. Nhìn vào những số liệu này thì rõ ràng,
quan hệ cung - cầu trong thị trường lao động đang diễn ra rất sôi động, tính
khốc liệt của cuộc chiến giành nhân tài thể hiện ở tình trạng "chảy máu chất
xám" trong DN.
Công ty nghiên cứu thông tin thị trường IDD (Development
Dimensions International ) cũng dự báo về một cuộc chiến “thu hút nhân
viên tài năng” giữa các doanh nghiệp, khi có khoảng 40-50% nhân viên chủ
chốt rời công ty trong năm năm tới. Tránh “tổn thất” nhân sự vẫn là kế sách
hàng đầu của các doanh nghiệp, vì chi phí tuyển dụng có thể chiếm đến 15-
30% quỹ lương/năm; người được thay thế thường đòi hỏi mức lương cao
hơn; doanh nghiệp tuyển dụng có thể gặp rủi ro không thể đánh giá đúng
năng lực ứng viên chỉ trong một buổi phỏng vấn…
Theo bà Jessica Lu, Tư vấn quản lý của Towers Watson tại Việt Nam,
mỗi năm, tỷ lệ người từ chức, nghỉ việc tự nguyện khoảng 12%. Những
người này đa số lại là nhân vật then chốt trong công ty, có năng suất, thành
tích cao.
Theo bà Lia Abella, trưởng phòng quản lý Dự án phụ trách chương
trình Khảo sát lương 2008 của Navigos Group thì cuối năm 2007, tỷ lệ
nghỉ việc đã lên đến 15%
Theo thống kê của trang Careerbuild, năm 2007, phần lớn các nhân viên
đều cảm thấy thỏa mãn với công việc của mình, 18% người thực sự yêu
thích vị trí công việc hiện tại và 13% hoàn toàn chưa cảm thấy thỏa mãn.
Theo vietbao.com:
Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội ghi nhận riêng trong tháng 6 có gần
20 lượt thông báo của các công ty chứng khoán về thay đổi nhân sự cấp cao.
Trong tháng 5, số công ty thay đổi vị trí quản lý cũng là trên dưới 10 trường
hợp. Tình hình tương tự tại HOSE, với hơn 10 công ty có sếp mới.
Môn Quản trị nguồn nhân lực
13
Giữ chân nhân viên có chuyên môn giỏi trong doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam
Tại một số công ty, hầu như toàn bộ ban lãnh đạo và hội đồng quản trị được
thay thế. Công ty chứng khoán Dầu khí (PVS) bổ nhiệm tân chủ tịch hội
đồng quản trị Dương Minh Đức, đồng thời vị trí Tổng giám đốc trước đây
của ông này được chuyển cho một thành viên hội đồng quản trị là ông Bùi
Ngọc Thắng nắm giữ. Công ty này cũng bổ nhiệm phó tổng giám đốc và bổ
sung 2 gương mặt mới cho hội đồng quản trị.
Công ty chứng khoán Thái Bình Dương cùng lúc thay đổi chủ tịch hội
đồng quản trị và tổng giám đốc. Vị trí chủ tịch hội đồng quản trị do ông Đỗ
Lê Hòa thay thế ông Phan Văn Quý, còn "ghế" tổng giám đốc sẽ do ông
Nguyễn Đức Anh nắm thay cho ông Trần Dũng Tiến. Tương tự, một loạt nơi
khác như Công ty chứng khoán VPBank, Sài Gòn - Hà Nội, Sen Vàng,
Thành Công, Sao Việt, Miền Nam, Phương Đông đều có xáo trộn về nhân
sự cấp cao.
Sự dịch chuyển nhân sự thường diễn ra ở các đơn vị cỡ vừa và nhỏ:
Tại các công ty lớn, phần nhiều bộ máy nhân sự cấp cao được giữ ổn định,
ngoại trừ trường hợp một phó tổng giám đốc của Công ty chứng khoán Bảo
Việt (BVSC) đổi vị trí do nguyện vọng cá nhân của ông này. Với những
công ty có quy mô nhỏ, quy mô vài chục nhân sự, việc tái cơ cấu có thể thực
hiện một cách thuận lợi. Đây cũng là nhu cầu bức thiết của những doanh
nghiệp này sau thời gian cầm cự trong khủng hoảng.
Một cán bộ về nhân sự cho biết, thực tế, lãnh đạo chủ chốt của nhiều
công ty chứng khoán thường xuyên nhận được lời mời chuyển về cộng tác.
Chương III. Nguyên nhân nhân viên có chuyên môn giỏi không gắn
bó lâu dài với doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam.
Đối với mỗi doanh nghiệp, chìa khoá để giữ chân các nhân viên không
phải là một bí mật lớn nhưng tuy nhiên lại có rất nhiều nhà quản lí không hề
Môn Quản trị nguồn nhân lực
14

Xem chi tiết: Làm sao để đào tạo nhân viên giỏi ?